STRATEGJIA E SIGURISË KOMBETARE

E

REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË

Miratuar me ligj Nr.9322, date 25.11.2004

HYRJE

Strategjia e Sigurisë Kombetare e Republikës së Shqipërisë është dokument me karakter kombëtar, qe mbështetet në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, pasqyron zhvillimet e politikave shtetërore për sigurimin e qytetarëve, të shoqërisë dhe të shtetit demokratik shqiptar ndaj kërcënimeve e rreziqeve të brendshme dhe të jashtme. 

Legjislacioni dhe veprimtaria në fushën e Sigurisë së Republikës së Shqipërisë përputhet me standartet dhe parimet e shtetit demokratik, si dhe me aktet ndërkombëtare të pranuara prej saj.  

Siguria e vendit garantohet kur permbushet me efektivitet mbrojtja e interesave kombëtare në shtrirje kohore dhe në vështrim perspektiv. 

Misionet themelore të Strategjisë së  se Sigurise Kombetare te Republikës së Shqipërisë janë:

·        Ushtrimi i sovranitetit të Republikës së Shqipërisë;

·        Mbrojtja e pavarësisë dhe integritetit territorial;

·        Mbrojtja e jetës dhe e  pasurisë;

·        Zhvillimi i pandërprerë demokratik dhe prosperiteti ekonomik;

·        Mbrojtja e dinjitetit dhe vlerave kombëtare;

·        Anëtarësimi në strukturat ndërkombëtare të sigurisë;

Interesat e shtetit kërkojnë mbrojtjen e Kushtetutës, sovranitetit dhe integritetit territorial të vendit, përsosjen e demokracisë dhe forcimin e shtetit ligjor, mbrojtjen e jetës dhe pronës private të qytetarëve, zhvillimin e ekonomise së tregut, në funksion te prosperitetit dhe  sigurisë kombëtare.

Mbrojtja dhe zhvillimi i identitetit dhe idealit kombëtar konsiderohen me rëndësi jetike për të sotmen dhe të ardhmen e kombit shqiptar. Propagandimi, edukimi dhe mbrojtja e vlerave historike, kulturore, morale e shpirtërore, ngrejnë lart dinjitetin e kombit. Shqipëria mbron dhe respekton me ligj të drejtat dhe liritë e njeriut.

Republika e Shqipërisë synon të jetë një faktor stabiliteti e paqeje në rajon dhe nuk shpreh armiqësi dhe pretendime territoriale për ndryshim kufijsh me përdorimin e forcës. Shqipëria është kundër krijimit të krizave e konflikteve rajonale dhe të zgjidhjes së tyre me mjetet e dhunës.

Anëtarësimi në strukturat ndërkombëtare të sigurisë kolektive garanton më së miri forcimin e mëtejshëm të sigurisë së vendit dhe i shërben interesave të  paqes dhe stabilitetit në rajon. Në rrugën drejt anëtarësimit do të realizojmë gjithashtu edhe  shfrytëzimin e mekanizmave të partneritetit me këto organizata në dobi të sigurisë kombëtare.

Ndërtimi dhe zhvillimi i marrëdhënieve të sinqerta e të ndërsjellta me fqinjët, si dhe respektimi i lirive dhe të drejtave të shqiptarëve kudo që ndodhen, janë përparësi për sigurinë e Republikës së Shqipërisë.

Konsolidimi dhe zhvillimi i instrumentave të sigurisë i  shërbejnë mbrojtjes së interesave kombëtare dhe nuk cënojnë interesat apo sigurinë e vendeve të tjera. Ato janë shprehje e politikave të ruajtjes së sovranitetit e pavarësisë, lirisë dhe prosperitetit, të paqes dhe integritetit të një shteti demokratik, në mbrojtje te vetvetes dhe si një garanci për t’u bërë kontribues në kuadrin ndërkombëtar.

PJESA E PARË

STRATEGJIA E SIGURISË

 

                           I.   KONCEPTI I STRATEGJISË SË SIGURISË

1. Strategjia e Sigurisë Kombetare e Republikës së Shqipërisë përfaqëson tërësinë e mjeteve dhe instrumentave shteterore qe sigurojne mbrojtjen e qytetarëve, të shoqërisë dhe të shtetit shqiptar nga kërcënimet dhe rreziqet e jashtme dhe te brendshme Ajo ka objektiv përballimin e sfidave të mundshme të sigurisë në të tashmen dhe të ardhmen, duke marrë në konsideratë mjedisin gjeostrategjik të sigurisë, shkallën e garancisë që japin sistemet kolektive të sigurisë, si edhe burimet e kapacitetet reale në dispozicion të vendit.

2. Tipari themelor i Strategjisë së Sigurisë është respektimi i shtetit ligjor. Strategjia e Sigurisë e ka burimin dhe mbështetet në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë dhe ligjislacionin shqiptar. Ajo respekton të gjitha marrëveshjet, traktatet e konventat ndërkombetare në të cilat Republika e Shqipërisë është palë. Strategjia e arrin suksesin e saj përmes përafrimit të këndvështrimeve nga të gjithë aktorët dhe faktorët e sigurisë, pavarësisht nga përkatësitë e ndryshme të tyre.

3. Strategji me vizion  në funksion të integrimit.

Mbrojtja kolektive është perspektiva e pritshme e të gjitha vendeve që synojnë standartet bashkëkohore dhe demokratike të sigurisë. Strategjia e Sigurisë kombetare e Republikës së Shqipërisë mbështet konceptin e afrimit të shpejtë të vendit tonë, nëpërmjet reformave të përshkallëzuara e shumëplanëshe, në strukturat kolektive të sigurisë evropiane dhe euroatlantike, me theks të veçantë në ato të BE-së dhe të NATO-s, bazuar në dispozitat e Kartës së Kombeve te Bashkuara mbi sigurinë dhe mbrojtjen kolektive. Ajo konsideron që përpjekjet për integrimin në strukturat kolektive do të shoqërohen me konsolidimin e reformave në sistemin e sigurisë dhe të mbrojtjes së vendit, për t’iu përshtatur dhe përafruar organizimit dhe funksionimit të strukturave kolektive. 

4. Kthimi i Shqipërisë nga një vend që ka konsumuar siguri në një vend që kontribuon në siguri. Vendi ynë është një vend partner dhe aspirant i NATO-s, i përfshirë në negociatat e Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit me BE-në, si dhe në një numër të konsiderueshëm nismash rajonale. Niveli i sigurisë së vendit do të rritet duke zbatuar me sukses programet dhe standartet e Partneritetit për Paqe (PpP), si edhe të Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit. Një tjetër përqasje për rritjen e nivelit të sigurisë do të  jetë pjesmarrja aktive dhe kontributi në nismat për rritjen e mirëbesimit politiko-ushtarak në rajon. Zbatimi i programeve të bashkëpunimit dy e më shumë palësh dhe i standardeve të integrimit, do të lidhet ngushtë edhe me vazhdimin e kontributit konkret të Shqipërisë në dobi të misioneve të përbashkëta në interes të paqes e sigurisë rajonale e globale, të kryera gjithnjë me mandatin e organizmave ndërkombëtarë ku vendi ynë aderon.

5. Strategjia e Sigurise është një strategji aktive për veprim. Strategjia e Sigurisë Kombetare e Republikës së Shqipërisë përcakton jo vetëm interesat, objektivat dhe prioritetet e vendit, por edhe rrugët dhe programet kryesore për realizimin e tyre.  Strategjia e Sigurisë përbën një dokument të integruar me cilësinë dhe autoritetin e dokumentit bazë dhe orientues për zhvillimin e të gjitha strategjive sektoriale të institucioneve të shtetit ligjor. Synimi i saj është avancimi i mëtejshëm i interesave kombëtarë nëpërmjet konsolidimit të instrumentave kryesorë të sigurisë së vendit.  Strategjia mbështet krijimin e një sistemi të planifikimit të sigurisë me perparesi arritjen e një rezultati konkret nën konceptin: “kush bën, çfarë, kur, dhe në bashkëpunim me kë”.

6. Strategji e përzgjedhjes prioritare për përdorimin e burimeve. Vendi ynë ka aktualisht burime kombëtare të kufizuara dhe prioritete të përcaktuara. Për rrjedhojë, përdorimi me përparësi i burimeve kryesore për zhvillimin e sektorëve jetikë të ekonomisë së vendit, të arsimit, të shëndetit publik, të infrastrukturave, për lehtësimin e çështjeve sociale si dhe për forcimin e institucioneve demokratike të vendit, do të ndikojë ndjeshëm edhe në rritjen e shkallës së sigurisë së vendit. Në kushtet e burimeve tona të kufizuara, kjo strategji mbështet me prioritet zhvillimin e strukturave kombëtarë me dy ose më shumë funksione.

7. Dialog, bashkëpunim e mjete paqësore për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve. Respektimi i të drejtave të njeriut brenda territorit të RSH, pavarësisht nga përkatësia politike, fetare, krahinore, racore, etnike, kulturore ose e origjinës shoqërore, si dhe mbrojtja në rrugë institucionale e të drejtave të popullit shqiptar që jeton jashtë kufijve të Republikës së Shqipërisë, perfshi edhe te shtetasve shqiptarë me banim të përkohshëm apo të përhershëm jashtë vendit, do të përbëjë një nga perparesite kryesore të politikës sonë të brendshme e të jashtme. Strategjia mbështet ndryshimin e ndjeshëm te ekuilibrit të sigurisë në favor të mjeteve politike, të institucioneve të sigurisë dhe të diplomacisë, si dhe të dimensionit e dinjitetit njerëzor në një sistem demokratik. Përdorimi i forcës ushtarake do të bëhet vetëm për të garantuar të drejtën kushtetuese për të mbrojtur më çdo kusht interesat jetësorë të vendit, nëse ato cënohen, si dhe për të kontribuar në vend ose jashtë tij me misione humanitare në mbeshtetje të paqes  Shqipëria asnjëherë nuk do të përbëjë rrezik për fqinjët e saj, dhe as do të synojë të përdorë kapacitetet e veta ushtarake si mjet presioni e detyrimi ndaj palëve të tjera, sikundër ajo nuk do të pranojë që shtete të tjera të përdorin ose të kërcënojnë përdorimin e kapaciteteve të tyre ushtarake kundër saj.

8. Promovimi i zhvillimit të shpejtë të ekonomisë së tregut të lirë. Zhvillimi i një ekonomie të shëndetshme, duke luftuar ekonominë informale dhe korrupsionin, përbën një faktor kyç për konsolidimin e institucioneve dhe të unitetit te kombit dhe arritjen e standardeve të tjerë të rëndësishme për integrimin.  Kjo do të ofrojë mundësi në rritje për zhvillimin e biznesit dhe një klimë ekonomike të favorshme për investitorët e huaj. Ndikimi i faktorit ekonomik për sigurine kombëtare do të rritet gradualisht nëpërmjet pjesëmarrjes strategjike dhe integrimit të ekonomisë shqiptare në nivel rajonal, europian e më gjerë.

9. Konsolidimi i institucioneve të sigurisë së vendit. Efektiviteti i sistemit te sigurise së vendit do të matet dhe vlerësohet me shkallën e sigurisë që ky sistem do të prodhojë për qytetarët e vet, për shtetin, për rajonin e më gjerë. Thelbin e reformës në fushën e sigurisë, si një proces gjithëpërfshirës e ciklik, do ta përbëjë konsolidimi i mëtejshëm transformues i të gjithë institucioneve të sigurisë. Kjo reformë do të fokusohet në zgjidhjen e sfidave reale që prekin qytetarin shqiptar dhe vendin, duke nisur që nga përballimi i kërkesave të zhvillimit ekonomik e deri tek lufta kundër korrupsionit, papunësisë e varfërisë. Reformimi bëhet i nevojshëm edhe për të luftuar rreziqet me karakter më trans-nacional si terrorizmin, trafiqet ilegale dhe krimin e organizuar. Këto sfida të reja do të kërkojnë zhvillimin e strategjive të reja sektoriale në diplomaci, ekonomi, mbrojtje, rend, drejtësi, shërbimet informative etj, duke i reformuar institucionet përkatëse. 

10. Forcat e Armatosura janë një nga institucionet më të rëndësishme të sigurisë së vendit. Ato do të synojnë përmbushjen e misioneve të tyre kushtetuese nëpërmjet zhvillimit të strategjisë e doktrinës ushtarake, një kuadri bashkëkohor ligjor dhe organizimit të një force ushtarake cilësisht më profesionale. Synimi i saj do te jete që, krahas misionit themelor kushtetues të mbrojtjes së pavarësisë dhe tërësisë territoriale të vendit, të marrë pjesë aktivisht në një spektër të larmishëm operacionesh humanitare në vend, si dhe në misione ndërkombëtare me mandate kushtetuese jashtë vendit. Reforma e mbrojtjes do të mbajë në fokus të veçantë programimin e rishikimit periodik të zhvillimit e të pozicionimit të Forcave te Armatosura ne pershtatje te situatave te reja te mjedisit të sigurisë, duke reflektuar përgjigje konkrete nëpërmjet organizimeve, misioneve, detyrave dhe roleve të rinj për njësitë e FA, përherë në përputhje me nevojat konkrete të vendit dhe standardet e strukturave  te mbrojtjes kolektive euroatlantike. 

11. Përgjigje e organizuar ndaj krimit të organizuar, korrupsionit dhe trafiqeve të paligjshme. Institucionet e sigurisë do të synojnë me përparesi, në bashkëpunim të ngushtë me organet e prokurorisë dhe me organizmat përkatëse ndërkombëtare,  zbatimin e konceptit të parandalimit dhe të neutralizimit të kërcënimeve dhe të rreziqeve ndaj rendit publik. Goditja e krimit të organizuar, trafiqeve të paligjshme dhe korrupsionit do të konsistojë në një strategji e përgjigje të organizuar të institucioneve të konsoliduara të rendit publik, të drejtësisë, të shërbimit informativ, etj. Ruajtja e stabilitetit dhe sigurisë ndaj sfidave të brendshme do të synohet të arrihet nëpërmjet zhvillimit të mëtejshëm të një kuadri ligjor specifik dhe zbatimit rigoroz të ligjit. Institucioni i drejtësisë do të garantojë zbatimin e ligjeve në vend duke vendosur si të drejtat, ashtu edhe sanksionet ndaj kujtdo që i shkel ato. Garantimi afatgjatë i interesave kombëtare kërkon përafrimin e legjislacionit në këto fusha në përputhje me normat e Bashkimit Evropian.

12. Përdorimi bashkëkohor i informacionit në mbështetje të sigurisë kombëtare. Sigurimi i shpejtë dhe i saktë i informacionit lidhet pazgjidhshmërisht me vendimmarrjen e duhur dhe veprimet e shpejta në funksion të neutralizimit të pasojave në dëm të sigurisë kombëtare. Strategjia e vlerëson informacionin si faktor shumë të rëndësishëm për forcimin e sigurisë kombëtare, duke respektuar në të njëjtën kohë mbrojtjen e të drejtave dhe lirive kushtetuese të qytetarëve, si dhe lirine e mediave. Ruajtja e sigurisë kombëtare kërkon gjithashtu ndalimin e përdorimit të informacionit për qëllime të manipulimit të ndërgjegjes së publikut. Do të vazhdohet të kërkohet garantimi me ligje të veçanta i mbrojtjes së informacionit shtetëror të klasifikuar në fusha të veçanta, të atij  ndërshtetëror, pa përjashtuar shkëmbimin e informacionit me organizmat ndërkombëtare që burojnë nga marrëveshje midis palëve.

13. Vlerësimi i faktorit mjedisor në sigurinë e vendit. Mbrojtja dhe rigjenerimi i natyrës shqiptare do të sigurojnë një mjedis ekologjik e kushte të favorshme për jetesë për qytetarët dhe shoqërinë. Interesat kombëtare kërkojnë marrjen e masave për shfrytëzimin racional të burimeve të natyrës nëpërmjet zhvillimit të një strategjie të balancuar sektoriale për mbrojtjen e mjedisit natyror në interes të zhvillimit të qëndrueshëm të Shqipërisë.

II. OBJEKTIVAT E SIGURISË

14. Objektivat e Strategjisë së Sigurisë janë të planit afatshkurtër, afatmesëm dhe afatgjatë. Realizimi i këtyre objektivave synon të krijojë një lidhje thelbësore ndërvepruese të interesave kombëtare, nevojave dhe mundësive të vendit.

15. Në planin afatshkurtër dhe afatmesëm qëndron angazhimi për realizimin e këtyre objektivave parësore:

15.1 Paqe dhe siguri në vend. Stabiliteti i brendshëm i vendit është produkt i forcimit të shtetit ligjor për të mbrojtur qytetarët, shoqërinë civile dhe shtetin nga veprimet antiligjore.

15.2 Bashkëpunimi rajonal. Në themel të këtij vizioni të ri qendron ndërtimi i marrëdhënieve rajonale, në funksion të politikave të përbashkëta të mirëkuptimit dhe bashkëpunimit. Mbetet qëllim i përbashkët, integrimi në strukturat evropiane dhe euroatlantike për të kthyer rajonin tonë në faktor paqeje, stabiliteti dhe prosperiteti.

15.3 Konsolidimi i shoqërisë demokratike dhe të drejtave të njeriut. Forcimi i institucioneve shtetërore është garanci për zhvillimin e shoqërisë demokratike. Një shoqëri me norma dhe standarte të larta në respektimin e të drejtave të njeriut dhe minoriteteve  përbën garanci për një mjedis të sigurt dhe raporte harmonike individ-shoqëri. Individi, shoqëria dhe shteti kanë detyrime të përbashkëta për sigurimin e vendit. Shkelja e këtyre detyrimeve, qoftë edhe nga njëra palë, dëmton rëndë sigurinë e tij. Roli aktiv i organizatave joqeveritare kontribuon në konsolidimin e standarteve demokratike të shoqërisë.

15.4  Konsolidimi i institucioneve dhe i instrumentave të sigurimit. Këto duhen parë si një aftësi për të mbrojtur interesat kombëtare dhe si një përgjegjësi për të vepruar ndaj çdo situate. Ato konsiderohen si faktorë vendimtarë në suksesin e demokracisë dhe ekonomisë së tregut ne një Shqipëri te zhvilluar.

15.5 Fuqizimi i ekonomisë. Forcimi ekonomik i vendit, nivelet evropianë në            infrastrukturë, protagonizmi në tregjet rajonale dhe evropiane do të mundësojnë shfrytëzimin më efektivitet të pozitës së favorshme gjeostrategjike të Shqipërisë.

 16. Në planin afatmesëm dhe afatgjatë do të mbahen parasysh këto objektiva parësore:

16.1 Integrimi në strukturat evropiane dhe euroatlantike  . Anëtarësimi në NATO dhe BE mbetet objektiv parësor në funksion dhe në dobi të  sigurise të vendit.

16.2 Përafrimi i legjislacionit me standartet e Bashkimit Europian. Përafrimi i legjislacionit dhe funksionimi efektiv i shtetit ligjor janë garanci afatgjata, për të mbrojtur interesat kombëtare dhe për integrimin e Shqipërisë.

16.3 Çështja Kombëtare Shqiptare. Stabiliteti rajonal konsiderohet si kusht drejt integrimit të vendeve te rajonit në Europë. Shqipëria synon të jetë një partner aktiv në politikën rajonale. Në këtë kuadër çështja Kombëtare Shqiptare synohet të arrihet nëpërmjet integrimit europian dhe euroatlantik te vendeve te rajonit si edhe  zgjidhjeve  që sigurojnë garanci afatgjatë dhe të pranueshme për bashkësine ndërkombëtare.

 16.4 Mbrojtja e mjedisit dhe burimeve natyrore. Mjedisi dhe burimet natyrore janë elemente të pashtershme të gjenerimit të instrumentave të sigurisë.

16.5 Konsolidimi i Forcave të Armatosura.  Ky proçes do të kryhet nëpërmjet rishikimit periodik të struktures të Forcave të Armatosura në varësi të situatave dhe zhvillimeve në mjedisin e sigurisë. Aftësia mbrojtëse e tërësisë territoriale dhe pavarësia e vendit mbeten shprehje e vullnetit të popullit për të siguruar vetveten pa kërcënuar vendet e tjera.

16.6 Lufta kundër terrorizmit. Lufta kundër terrorizmit angazhon drejtpërdrejt të gjitha strukturat e specializuara të Policisë së Shtetit, Shërbimit Informativ Shtetëror dhe të Forcave të Armatosura. Në këtë kuadër, në bashkëpunim me organizmat e specializuara ndërkombëtare, strukturat përkatëse do të punojnë në drejtim të pasurimit dhe përmirësimit të bazës ligjore dhe në ristrukturimin e organeve të specializuara. Objektivi i tyre është efikasiteti maksimal në luftën kundër terrorizmit.

16.7 Lufta kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit. Lufta kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit do të vazhdojnë të jenë në qendër të veprimtarisë së shtetit dhe shoqërisë shqiptare. Institucionet ligjore shqiptare kanë për detyrë të ndërveprojnë mes tyre në mënyrë efikase. Zbatimi i ligjit në luftën kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit përbën një element të rëndësishëm të Sigurisë së RSH-së.

PJESA E DYTË

KUADRI  STRATEGJIK I SIGURISË

III. MJEDISI I SIGURISË

17. Zhvillimet botërore dhe rajonale në fillim të mijëvjeçarit të ri sollën një epokë të re në mjedisin strategjik ndërkombëtar të sigurisë.  Këto zhvillime kanë ndikuar ndjeshëm në ndryshimin e politikës dhe mjedisit të sigurisë.

18. Trafiku i qënieve njerëzore, i armëve dhe i lëndëve narkotike, organizatat kriminale, krimi i organizuar, terrorizmi dhe përhapja e armëve të shkatërrimit në masë po shfaqen gjithnjë e më shumë si fenomene dhe sfida transnacionale, të cilat mund të ndikojnë ndjeshëm në sigurinë, paqen dhe stabilitetin e vendeve. Këto veprimtari të jashtëligjshme e kanë zgjeruar gjeografinë e veprimit  të tyre, duke kaluar përmasat e kufijve shtetërorë.

19. Prania e rrezikut nga këto fenomene ka bërë të domosdoshme përqasje gjithëpërfshirëse në politikat për sigurinë dhe stabilitetin, duke marrë në konsideratë të gjitha aspektet: politike, ushtarake, ekonomike, njerëzore, sociale, mjedisore, të informacionit, etj.

20. Kompleksiteti dhe karakteri ndërshtetëror i këtyre fenomeneve theksojnë rëndësinë e një veprimi kolektiv dhe domosdoshmërinë e ndërtimit të masave të mirëbesimit të ndërsjelltë.

21. Përfshirja e shteteve të Evropës Qendrore e Lindore në institucionet ndërkombëtare, nxitja e nismave rajonale, proceset e partneritetit, bashkëpunimi, dialogu, transparenca, si dhe ndërtimi i masave të përbashkëta të sigurisë, janë rrugët më efektive për një mjedis të ri sigurie. 

22. Zhvillimet historike e kanë identifikuar Ballkanin si një zonë me konflikte dhe tensione të shpeshta. Duke zënë një pozicion të rëndësishëm gjeostrategjik, si një urë lidhëse mes Lindjes dhe Perëndimit, historikisht ky rajon është përfshirë në konfiguracionin e influencave dhe të interesave të fuqive të ndryshme botërore, çka jo pak herë ka ndikuar që ai të kthehet në truall ballafaqimesh dhe konfliktesh. Nga ana tjetër arsyet e krizave të shumta që kanë karakterizuar këtë pjesë të Evropës shpjegohen edhe me faktin e ndarjeve etnike, përzierjes së kulturave të ndryshme dhe bashkësive fetare, prapambetjes në zhvillimin ekonomik, kulturor e demokratik.

23. Konfliktet ballkanike te viteve 90 e kane ekspozuar më tepër rajonin para sfidave dhe kërcënimeve të reja dhe ka bërë që ai të vihet vazhdimisht në qender të fenomeneve si: trafiku i qenieve njerëzore, i armëve dhe lëndëve narkotike, krimi i organizuar dhe terrorizmi, rreziqe këto potenciale për stabilitetin dhe paqen në rajon. Për rrjedhojë, ai është përdorur shpesh si urë për aktivitete të paligjshme nga vende problematike dhe të origjinës për në vendet e destinacionit - në BE, apo më tej.

24. Si shumë vendeve të tjera të ish-bllokut lindor, Republikës së Shqipërisë i është dashur të përballet me pasojat e sistemit totalitar dhe tranzicionit. Kriza e vitit 1997 si dhe kriza humanitare që erdhi si rezultat i konfliktit në Kosovë lanë gjurmët e tyre dhe ndikuan në rëndimin e mjedisit të brendshëm të sigurisë. Këto kërkuan kohën e nevojshme për neutralizim dhe tejkalim.

25. Faktori shqiptar në Ballkan është i një rëndësie të dorës së parë, duke bërë që kontributi dhe roli i Republikës së Shqipërisë të jetë mjaft i rëndësishëm në krijimin e një atmosfere harmonie, të bashkëjetesës dhe bashkëpunimit reciprok në interes të paqes, prosperitetit mireqenies dhe integrimit sa më të shpejtë të rajonit tonë në familjen evropiane.

26. Republika e Shqipërisë ka marrë dhe po merr masa të vazhdueshme në funksion të forcimit të mjedisit të sigurisë së brendshme. Plotësimi i standarteve për integrimin në strukturat europiane e euroatlantike kerkon angazhimin maksimal e ne vazhdimesi të strukturave shtetërore në zbatimin e një vargu detyrash të rëndësishme, siç janë:

-Forcimi i shtetit ligjor dhe i institucioneve demokratike;

-Ristrukturimi dhe modernizimi i Forcave tona të Armatosura, forcimi i kontrollit civil demokratik  te tyre;

-Zhvillimi i mëtejshëm i ekonomisë dhe rritja e standarteve të jetesës;

-Zgjidhja në afate optimale e problemeve jetike të popullsisë;

-Bashkëpunimi i ngushtë pozite-opozite për çështje të rëndësishme të sigurisë kombëtare;

-Thellimi i respektimit të të drejtave të njeriut dhe të pakicave kombëtare;

-Bashkëpunimi i ngushtë me organizatat ndërkombëtare dhe vendet fqinje në luftën kundër trafiqeve të paligjshme;

-Angazhimi i vazhdueshëm në procesin e kontrollit të armëve dhe çarmatimit.

IV.       KËRCËNIMET DHE RREZIQET PËR SIGURINË

27. Me mbarimin e Luftës së Ftohtë zhvillimet gjeopolitike dhe gjeoekonomike kanë nxjerrë në pah kërcënime dhe rreziqe të reja për interesat dhe sigurinë e Republikës së Shqipërisë. Rreziqet dhe kërcënimet e sotme karakterizohen nga natyra të ndryshme dhe vështirësia e parashikimit. Me gjithë vështirësitë e përcaktimit të një vije të qartë ndarjeje, ato mund të klasifikohen në kërcënime e rreziqe me natyrë të brendshme, transnacionale dhe globale.

28. Kërcënimet dhe rreziqet e brendshme:

28.1 Krimi i organizuar në vend, duke u perfeksionuar dhe profesionalizuar, është rrezik për shoqërinë dhe sigurinë e Republikës së Shqipërisë. Shpërpjestimet ndërmjet instrumentave të pamjaftueshme për të zbuluar, luftuar e ndëshkuar krimin dhe përmasat e tendencat që ka zhvillimi i krimit, përbëjnë rrezik real për të sotmen dhe të ardhmen e sigurisë së Republikës së Shqipërisë.

   28.2 Destabiliteti politik është rrezik për sigurinë e Republikës së Shqipërisë dhe mbrojtjen e interesave kombëtare. Përvoja e deritanishme e demokracisë në Shqipëri provon se destabiliteti politik ka qenë i pranishëm në mjedisin e brendshëm. Ky fenomen rrezikon mosfunksionimin e mirë të institucioneve, mungesën e paqes sociale e të qetësisë publike, mosarritjen e konsensusit politik për çështje shumë të rëndësishme të vendit dhe cënon prestigjin e Shqipërisë në kuadrin ndërkombëtar. Stabiliteti politik është një çështje jetike për shoqërinë shqiptare. 

28.3 Zhvillimi i pamjaftueshëm ekonomik dhe mosplotësimi i nevojave elementare jetike, krijojnë paqëndrueshmeri për sigurinë dhe jetën e njerëzve në Republikën e Shqipërisë. Fenomenet negative që rrjedhin prej tyre si kontrabanda dhe korrupsioni sjellin ngadalësimin e reformave, deformimin e tyre, stimulimin e papunësisë, trafiqeve dhe krimit të organizuar.

28.4 Emigracioni i paligjshem i  qytetarëve shqiptarë drejt vendeve të tjera përbën rrezik për kombin shqiptar, zhvillimin e vendit dhe sigurine e Republikes se Shqiperise.  Efektet e këtij fenomeni shprehen në humbje jetësh, rrjedhjen e pakontrolluar e inteligjencës shqiptare, plakjen artificiale të popullsisë, mungesën e dëshirës për të punuar  dhe forcimin e ndjenjës së largimit nga vendlindja.

28.5 Fatkeqësitë natyrore perfaqësojnë një rrezik për sigurinë e Republikës së Shqipërisë. Fatkeqësitë natyrore më të mundshme janë tërmetet, fatkeqësitë gjatë periudhës së dimrit, si përmbytjet, rrëshqitjet masive, zjarret masive në pyje, epidemitë e ndryshme. Fatkeqësitë mund të vijnë edhe nga veprimtaria njerëzore, siç janë aksidentet industriale, tokësore, ajrore e detare, pasojat që mund të shkaktojnë veprimet kriminale dhe terroriste, etj.

28.6 Në aspektin e sigurisë, problemet demografike paraqesin një shqetësim serioz në Republikën e Shqipërisë. Lëvizjet e pakontrolluara të popullsisë, kryesisht nga zonat rurale të vendit drejt qendrave urbane, kanë krijuar shpërpjestime të konsiderueshme jo vetëm në drejtim të mbipopullimit, por edhe të largimit të njerëzve nga zonat që, për sot dhe për të ardhmen, do të kenë nevojë për burime njerëzore.

28.7 Dezinformimi i opinionit publik favorizon destabilitetin. Informacionet e pasakta krijojnë në mënyrë të qëllimshme, ose jo, situata pasigurie, frike e tensioni të panevojshëm dhe shpesh mund të çojnë në reagime publike dhe marrje vendimesh të padrejta.  Si i tillë, dezinformimi i opinionit publik përbën rrezik për sigurinë e Republikës së Shqipërisë.

28.8 Zhvillimi i pamjaftueshëm i arsimit, shkencës dhe kulturës përbën rrezik për sigurinë e Republikës së Shqipërisë. Burimet njerëzore të specializuara, kapacitetet shkencore dhe prezantimi me vërtetësi i kulturës dhe traditës tonë, janë kusht themeltar për zhvillimin, prosperitetin dhe mbrojtjen e identitetit kombëtar.

29. Kërcënimet dhe rreziqet me karakter transnacional perfshijnë në vetvete rreziqet rajonale dhe ato të jashtme.

29.1 Përdorimi i forcës ushtarake ose formave të tjera që venë në rrezik sovranitetin, pavarësine dhe integritetin e vendit përbëjnë rrezik për Republikën e Shqipërisë.

29.2 Destabilizimi i rajonit nëpërmjet ringjalljes se dëshirës për realizimin e ndjenjave nacionaliste dhe e zhvillimit të konflikteve etnike perben rrezik transnacional ndaj sigurisë së Republikës së Shqipërisë.

29.3 Terrorizmi si mjet ekstrem i dhunës përbën një rrezik real me karakter transnacional për sigurinë e Republikës së Shqipërisë. Si nje rrezik nderkombëtar, terrorizmi ka marrë shtrirje të gjerë gjeografike. Pozita gjeostrategjike e Shqipërisë përbën një element më shumë që vendi të përdoret si bazë logjistike, vepruese e ndërlidhëse për grupet terroriste. Grupet militante dhe ekstremiste, të cilat përdorin dhunën për të realizuar objektivat politike, janë një rrezik serioz  për sigurimin e jetës së qytetarëve dhe funksionimin e shtetit në Republikën e Shqipërisë.

29.4 Krimi i organizuar përbën rrezik të drejtpërdrejtë me karakter transnacional për sigurinë e Republikës së Shqipërisë. Perfeksionimi i metodave dhe mjeteve të përdorura prej tij, shtrirja e tij gjeografike rajonale e më gjerë, forcimi i vazhdueshëm ekonomik, përbëjnë një rrezik për sigurinë e Republikës së Shqipërisë.

29.5 Trafiqet e paligjshme janë rrezik me karakter transnacional për sigurinë e Republikës së Shqiperisë. Pozita gjeografike e Shqipërisë, kushtet e veshtira ekonomike dhe sociale, papunësia, varfëria, humbja e besimit nga shtresat e popullsisë, niveli i ulët arsimor, përbëjnë parakusht, që rajoni dhe në menyrë te  veçantë vendi ynë, të kthehet në burim dhe bazë të favorshme logjistike, vepruese e ndërlidhëse për trafikantët.

30. Rreziqet me karakter global perbejne një sfidë reale për të gjithë bashkësinë ndërkombëtare.

30.1 Përhapja e armëve të shkatërrimit në masë dhe e lëndëve radioatkive përbejnë një rrezik me karakter global që mund të prekë edhe sigurinë e Republikës së Shqipërisë.

30.2 Ndotja e mjedisit dhe sëmundjet me karakter masiv janë një rrezik global me tendencë në rritje për jetën e njerëzve dhe sigurine e Republikes se Shqiperise. Shkaqet për ndotjen e mjedisit janë të ndryshme, si: industriale (të shkaktuara nga mbetjet e uzinave e mjeteve te transportit), teknologjike (të shkaktuara nga aksidentet teknologjike), biologjike, kimike (nga shpërndarja e mbetjeve e materialeve toksike). Ato shkaktohen gjithashtu nga pakujdesitë e njerëzve, nga tregtimi i ushqimeve te pakontrolluara, etj.

30.3 Reduktimi i burimeve hidrike janë një rrezik real me karakter global dhe tendencë në rritje. Ndryshimi i klimës dhe kushteve atmosferike, përdorimi jo me efektivitet i tyre, rritja e popullsise botërore, zhvillimi i mëtejshëm i shoqërisë, evidentojnë pamjaftueshmërine e burimeve ujore si një rrezik global për sigurinë e shoqërisë.

V.        INTERESAT KOMBËTARE

31. Përcaktimi i interesave kombëtare është vendimtar për zhvillimin e sigurisë së vendit. Ata i japin pushtetit politik përgjegjësi, legjitimitet dhe besueshmëri për vënien në funksionim të shtetit demokratik sipas normave ndërkombëtare. Si një sistem unik ndërvartësie mes pushtetit, shoqërisë e qytetarëve, shteti udhëhiqet në thelb nga përcaktimi dhe realizimi i interesave kombëtare.

32. Pushteti politik e ka për detyrë sublime përcaktimin, mbrojtjen dhe zhvillimin e interesave kombëtare. Ky angazhim duhet të shoqërohet me kërkimin dhe sigurimin e konsensusit të gjerë nëpërmjet debatit publik. Jo çdo interes kombëtar (me përjashtim të interesave të mbijetesës) mund të jetë edhe interes i përbashkët ose në interes të të gjithëve. Në këtë kuptim, unanimiteti për përcaktimin dhe realizimin e interesave kombëtare nuk është domosdoshmëri, por pranimi dhe konsensusi është rregull që duhet zbatuar me konsekuencë në një sistem demokratik.

33. Garantimi i interesave jetike siç janë ushtrimi i sovranitetit, mbrojtja e pavarësisë dhe e integritetit territorial të vendit; mbrojtja e rendit kushtetues; mbrojtja e jetës së qytetarëve dhe e lirive e të drejtave themelore të njeriut, zhvillimi ekonomik, mbrojtja e pasurive dhe e vlerave përbën bazën e sigurisë së Republikës së Shqipërisë.

34. Interesat kombëtare dhe shtrirja kohore e realizimit të tyre janë të lidhura organikisht me sigurinë. Thelbin e realizimit të interesave kombëtare e përbëjnë përgjegjshmëria, legjitimiteti dhe ndershmëria e pushtetit politik për t’i shërbyer kombit e shtetit të vet, pavarësisht nga koha e qëndrimit në pushtet. Kjo e zbut dhe e mënjanon kontradiktën që mund të ekzistojë ndërmjet kohës që ka një qeverisje dhe kohës që i duhet për të realizuar interesat kombëtare.

35. Përcaktimi i interesave të tjera ndihmon në përcaktimin e zgjidhjeve strategjike për sigurinë e vendit në përputhje me rreziqet, nevojat dhe objektivat që duhen arritur. Interesa të tilla janë: programimi i proçeseve të integrimit në BE, NATO dhe struktura e organizma të tjera euroatlantike, nxitja dhe pjesëmarrja në zhvillimin e proçeseve të stabilitetit rajonal, zhvillimi i marrëdhënieve dypalëshe me shtetet fqinje dhe partnerët, zgjidhja e problemeve sociale e të mbrojtjes së mjedisit etj.

PJESA E TRETË

 ELEMENTET E FUQISË KOMBËTARE

36. Sigurimi i vendit  kërkon zbatimin e nje politikë shumëdimensinale, në funksion të mbrojtjes së interesave kombëtare ndaj rreziqeve të mundshme. Asnjë politikë nuk mund të jetë i suksesshme në përballimin e sfidave të sotme dhe të ardhshme, pa koordinimin efikas dhe rritjen e kapaciteteve të të gjitha elementëve të fuqisë kombëtare. Përgatitja dhe zhvillimi i sigurisë së vendit nuk mund të kufizohet vetëm në efektivitetin e një drejtimi të caktuar. Parakusht është përgatitja në të gjitha drejtimet. Kjo përqasje mundëson rritjen e aftësisë për t’iu përgjigjur spektrit të gjërë të krizave të mundshme në kohë dhe me efektivitet.  

VI.       DIPLOMACIA

37. Diplomacia është instrumenti më i rëndësishëm për krijimin e një mjedisi ndërkombëtar të përshtatshëm për parandalimin e krizave e të konflikteve dhe zgjidhjen e tyre me mjete paqësore. Nëpërmjet saj sigurohet dialogu politik i vazhdueshëm, që synon thellimin e bashkëpunimit me fqinjët, partnerët dhe institucionet ndërkombëtare. Politika e integrimit në strukturat euroatlantike, europiane dhe rajonale përbën objektivin dhe zgjidhjen strategjike themelore për sigurinë e vendit dhe mbrojtjen e interesave kombëtare. Shkalla e suksesit në realizimin e kësaj politike varet nga arritja e stabilitetit të brendshëm dhe e konsolidimit të institucioneve demokratike të vendit, duke e afirmuar Republikën e Shqipërisë në vazhdimësi si një faktor progresi e kontribuese në proceset e sigurisë rajonale dhe globale.

38. Republika e Shqipërisë i kushton një rëndësi parësore zhvillimit të mëtejshëm të marrëdhënieve me Bashkimin Evropian. Qeveria Shqiptare e konsideron integrimin europian dhe euroatlantik si një proces shumë të rëndësishëm për zhvillimin dhe të ardhmen e vendit. Në bashkëpunim të ngushtë me vendet e tjera të rajonit, të përfshira në Procesin e Stabilizim-Asocimit, Republika e Shqipërisë po punon për arritjen e standardeve evropiane dhe ndjekjen e shembullit të 10 anëtarëve të rinj nga Evropa Qendrore dhe Lindore, të cilat nënshkruan Traktatin e Aderimit në Bashkimin Evropian. Vendi ynë mbështet rritjen e rolit të BE-së ne fushen e sigurise dhe mbrojtjes në zbatim të Politikës Evropiane të Sigurisë dhe Mbrojtjes, duke shprehur bindjen se ajo është një element komplementar i Aleancës se Atlantikut te Veriut.

39. Integrimi euroatlantik është një ndër shtyllat kryesore të politikës së jashtme të Republikës së Shqipërisë. Ky fakt është dëshmuar tashmë qartë nga ecuria e marrëdhënieve Shqipëri – NATO gjatë viteve '90  e këtej, nga bashkëpunimi i ngushtë dhe specifik që Shqipëria ka arritur të ketë me Aleancën Atlantike si dhe mbështetja e plotë e pa rezerva që ajo i ka dhënë veprimtarisë politike dhe ushtarake të Aleancës në rajon. Vendi ynë është treguar aktiv në mbështetje të zgjerimit të Aleancës në Evropën Juglindore, duke e konsideruar atë një proces të natyrshëm, që jo vetëm do të forcojë krahun juglindor të NATO-s, por edhe do të ndihmojë në forcimin e demokracisë, paqes, stabilitetit, ekonomisë së tregut dhe shtetit ligjor në këtë zonë.

40. Roli dhe kontributi i SHBA-së në konsolidimin e demokracisë, institucioneve të shtetit ligjor si dhe në luftën kundër krimit dhe forcimin e sigurisë në Shqipëri kanë qenë dhe mbeten thelbësorë. Në një plan më të gjerë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë dhënë një ndihmesë të pazëvendësueshme në drejtim të forcimit të sigurisë dhe stabilitetit në rajon,   e cila kulmon me ndërhyrjen e vendosur të NATO-s dhe zgjidhjen e konfliktit në Kosovë.

41. Republika e Shqipërisë e konsideron politikën rajonale si një ndër përparësitë e saj bazë. Përmes aplikimit të frymës së dialogut e të mirëkuptimit me të gjithë faktorët rajonalë, politika e saj e jashtme ka synuar promovimin e imazhit të një Shqipërie si faktor stabiliteti e paqeje në rajon. Ndër të tjera, kjo ka gjetur shprehje edhe në mesazhet moderuese dhe konstruktive që ajo ka përcjellë tek bashkëkombasit e saj, fakt ky i vlerësuar edhe nga faktori ndërkombëtar.

42. Me politikën e saj të jashtme Republika e Shqipërisë ka synuar shkëputjen nga konteksti i trazuar i viteve 90’ dhe trashëgimia konfliktuale ballkanike, për t’u përqenduar në proceset e rëndësishme të bashkëpunimit kolektiv në nivel rajonal dhe më gjerë. Motoja e saj ka qenë gjenerimi i sinergjive të përbashkëta për integrimin rajonal e euroatlantik, për krijimin e rrjeteve të ndërlidhura ekonomike me synim krijimin e një tregu të integruar rajonal të tregtisë së lirë, të energjisë, infrastrukturës rrugore etj. Të gjitha këto do të ndikojnë në përmirësimin e vazhdueshëm të mjedisit të sigurisë në rajon.

43. Për diplomacinë shqiptare, është e natyrshme ndjekja me perparesi dhe vëmendje e zhvillimeve në Kosovë, e ecurisë së marrëdhënieve dhe bashkëpunimit me të, si dhe e përfshirjes së saj në proceset integruese evropiane. Në këtë kontekst, qëndrimi ynë ka qenë dhe mbetet kurdoherë respektimi i plotë i Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe përmbushja e standarteve të përcaktuara nga komuniteti nderkombëtar përpara statusit përfundimtar. Ndërkohë Republika e Shqipërise mbetet e palëkundur në qëndrimin se statusi përfundimtar i Kosovës është çështje që i përket popullsisë së saj dhe bashkësisë ndërkombëtare që e administron atë, sikurse vazhdon të shprehet e bindur se pa zgjidhjen përfundimtare të këtij statusi, nuk mund të ketë stabilitet dhe integrim rajonal.

Ne kete kuptim, per sigurimin strategjik te shtetit dhe gjithe shoqerise shqiptare do te kishte nje rendesi themelore zgjidhja e shpejte, perfundimtare dhe demokratike e statusit te Kosoves, si dhe perfshirja e saj si entitet me vete ne proceset integruese ne drejtim te strukturave euroatlantike.

VII.            MBROJTJA E RENDIT DHE E SIGURISE PUBLIKE

44. Ndërtimi dhe funksionimi normal i institucioneve demokratike shtetërore dhe i shtetit ligjor janë rrugët më efektive për arritjen e stabilitetit e të sigurisë së brendshme. E gjithë veprimtaria shtetërore, e shoqërisë dhe e individit duhet të përshkohen nga zbatimi me korrektësi i ligjit. Qytetari, shoqëria dhe shteti përbëjnë një unitet të përhershëm të ekzistencës së Shqipërisë, të cilët duhet të respektojnë detyrimet përkatëse. Realizimi dhe mbrojtja e interesave të tyre, të shprehura në Kushtetutë e ligje, është detyrë e institucioneve demokratike shtetërore. Të gjitha këto përbëjnë strukturën e sigurisë së Republikës së Shqipërisë, ndërsa Kushtetuta është elementi thelbësor i kësaj strukture.

45. Konsolidimi i demokracisë dhe i stabilitetit të brendshëm do të arrihet paralelisht me rritjen e aftësisë ekzekutive të organeve juridike për të goditur krimin në të gjitha natyrat e shfaqjes së tij. Kjo kërkon programimin dhe unifikimin e strategjive përkatëse dhe një bashkëveprim efikas në planin e brendshëm dhe atë ndërkombëtar.

46. Ndërtimi dhe funksionimi i organizmave ndërministrore për të luftuar krimin, drogën, kontrabandën, korrupsionin e trafiqet e ndryshme, rritja e efektivitetit të strukturave të policisë për parandalimin e tyre dhe mbrojtjen e rendit publik, si dhe rritja e bashkëpunimit me administratën publike dhe shoqërinë përbëjnë drejtimet kryesore të një strukture efektive të policisë në realizimin e misionit të saj.       

47. Lufta kundër kriminalitetit dhe trafiqeve mbetet perparesia kryesore ne punen e Policise se Shtetit. Reformimi dhe modernizimi i strukturave te policise jane kushte te domosdoshme per te garantuar me efikasitet permbushjen e misionit dhe detyrave te saj kushtetuese.

48. Sigurimi dhe shkëmbimi i informacionit të nevojshëm për parandalimin e krimit e të krizave te brendshme. Ne nuk mund të përjashtojmë mundësinë e ekzistencës së grupeve kriminale dhe të trazirave publike. Bazë për zbulimin dhe parandalimin në kohë të tyre është funksionimi i një sistemi modern te  Shërbimit Informativ Shtetëror.

49. Per mbrojtjen dhe ruajtjen e kufijve shteterore. Kontrolli dhe menaxhimi i integruar i kufijve mbetet detyre paresore ne funksion te parandalimit te krimit te organizuar, terrorizmit  dhe trafiqeve.

50. Roli aktiv në bashkëpunimin ndërkombëtar në luftë kundër krimit të organizuar. Bashkëpunimi me fqinjet në shkëmbimin e informacioneve, në programet e menaxhimit të përbashkët të kufijve, në programet e trajnimit, si dhe instalimi i teknologjive moderne për një komunikim të shpejtë me partnerët e institucionet ndërkombëtare, do të mundësojë rritjen e efektivitetit në luftën kundër krimit dhe rritjen e sigurisë së brendshme. Marrja e këtyre masave nuk do të lejojë që Republika e Shqiperisë të kthehet në pikë hyrjeje për emigrantët ilegalë dhe një terren për zhvillimin e krimit të organizuar, terrorizmit dhe trafiqeve të çdo lloji.

51. Mbrojtja e lirive dhe të drejtave të qytetarëve si dhe e pronës janë garanci për funksionimin normal të shtetit ligjor. Ndërtimi i shoqërisë civile demokratike ka në themel respektin për njeriun e pronën. Zhvillimi i institucioneve shtetërore demokratike, bashkëpunimi me institucionet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut dhe parandalimi i dhunës e i veprimeve të tjera, që përbëjnë shkelje të të drejtave të njeriut, do të jenë objekt kryesor i përpjekjeve tona në mbrojtje të Kushtetutës.

VIII.        POLITIKA EKONOMIKO-FINANCIARE

52. Zhvillimi i politikave efikase ekonomiko-financiare për vënien  në jetë të strategjisë së zhvillimit ekonomik e social të vendit garanton sigurinë dhe stabilitetin e brendshëm dhe plotësimin e interesave të qytetarëve. Perparesi mbetet zhvillimi i procesit të integrimit rajonal e evropian, si dhe thellimi i reformave strukturore ekonomike.

53. Në këtë drejtim objektivat kryesore janë:

53.1 Konsolidimi i mëtejshëm i stabilitetit makroekonomik të vendit dhe krijimi i kushteve lehtësuese ligjore për thithjen e investimeve të huaja;

53.2 Lidhja e marrevëshjeve dhe zbatimi i projekteve strategjike të përbashkëta partneriteti;

53.3 Përmiresimi cilësor i klimës së biznesit për rritjen e investimeve me sipërmarrje private në infrastrukturë dhe teknologji, duke u mbështetur më fuqimisht nga sektori bankar e financiar, për të rritur nivelin e punësimit dhe për të përmirësuar bilancin tregtar e financiar të vendit;

53.4 Konsolidimi i të drejtave pronësore, vazhdimi i proçesit të privatizimit në sektorët strategjike të ekonomisë;

53.5 Nxitja e zhvillimeve më dinamike të degëve me rezultate ekonomike më të larta dhe më të shpejta, duke synuar, krahas të tjerave, zbutjen e pabarazisë ekonomike të zonave rurale brenda vendit dhe reduktimin e varfërisë;

53.6 Forcimi i shtetit ligjor në funksion të përmirësimit të administrimit tatimor dhe doganor. Kjo ndikon në uljen e evazionit fiskal dhe në menaxhimin e drejtë të shpenzimeve publike, në kufizimin e shkallës së korrupsionit dhe rritjen e transparencës.

53.7 Realizimi i Strategjisë së Sigurisë Kombetare te Republikës së Shqipërisë kërkon shpërndarjen optimale të burimeve ekonomiko-financiare duke i dhënë prioritet stabilitetit të brendshëm, si dhe krijimit të rezervave të nevojshme në mbështetje të politikave shtetërore për përmbushjen e misionit kushtetues në fushën e sigurisë kombëtare. 

IX.             MBROJTJA CIVILE

54. Çështjet e mbrojtjes civile kërkojnë një vlerësim sa më real, bazuar në rreziqet që kërcënojnë popullsinë, pronën, mjedisin dhe trashëgiminë kulturore të vendit. Shqiperia tashme ka një strukturë të plotë institucionale dhe ligjore për trajtimin e çështjeve që kanë të bëjnë me emergjencat civile, të cilat mund të shkaktohen nga faktorë natyrorë dhe  dora e njeriut. Ngritja e kapaciteteve reaguese, operacionale në nivele të ndryshme është domosdoshmëri. Ballafaqimi i vendit në vitet e fundit me disa fenomene si, përmbytjet masive, fatkeqësitë dimërore, rrëshqitjet e tokës, zjarret masive etj., parashtrojnë nevojën e rritjes së përgjegjësisë për një organizim më të plotë dhe funksionim më të mirë të këtyre strukturave të ngritura në pushtetin qëndror dhe vendor, për të bërë të mundur parandalimin, pakësimin dhe riaftësimin e dëmtimeve që mund të prekin popullatën, gjënë e gjallë, pronën, trashëgiminë kulturore dhe mjedisin. Bashkërendimi i veprimtarisë së këtyre strukturave me organizmat joqeveritare dhe bashkëveprimi në kuadrin ndërkombëtar, do të mundësojnë një nivel më të lartë dhe më cilësor organizativ, përgatitje dhe efektshmëri në realizimin e detyrave. Vlerësimi i rreziqeve për pesë fatkeqësitë kryesore që mund të godasin vendin tonë: tërmeti, përmbytja, rrëshqitja, zjarret në pyje dhe epidemitë e mundshme,do të shërbejë si bazë për  permiresimin  e Planit Kombëtar për përballimin e emergjencave civile në Shqipëri. Hartimi i ketij Plani eshte ne proces.

X.                MJEDISI DHE  SHËNDETI

55. Mbrojtja e mjedisit, shfrytëzimi i qëndrueshëm i burimeve mjedisore, si dhe  mbrojtja e shëndetit publik mbeten përparësi strategjike e sigurisë së Republikës së Shqipërisë. Vështirësitë që hasen në drejtimet e mësipërme mund të pengojnë projektet për zhvillim dhe mund të përbëjnë rrezik dhe pasiguri për jetën.

56. Synimi kryesor për mjedisin është dhe do të jetë parandalimi i fenomeneve negative dhe krijimi i premisave për futjen në rrugën e zhvillimit të qëndrueshëm. Reduktimi i ndotjes së mjedisit nga burimet ekzistuese, si dhe parandalimi i sëmundjeve epidemike dhe masive në fushën e shëndetësisë do të mundësojnë mbrojtjen e mjedisit dhe shëndetit publik.

57. Nëpërmjet financimeve të posaçme, sensibilizimit të opinionit publik dhe zgjerimit të programeve të bashkëpunimit ndërkombëtar, do të arrihen standartet e kërkuara për rritje të aftësive të brendshme në këto fusha.

XI.             MARRËDHËNIET ME OPINIONIN PUBLIK

58. Transparenca në informimin e publikut dhe sigurimi i konsensusit për zgjidhjet strategjike dhe shtimin e burimeve për sigurinë kombëtare shihen si vendimtare për suksesin e strategjisë së sigurisë. Institucionet shtetërore përkatëse do të synojnë proçedura të bazuara në ligj për dhënien e informacionit dhe nuk do të lejojnë që infomacioni të përdoret për qëllime mashtrimi dhe  manipulimit së opinionit publik.

59. Çështjet e përparësisë së zgjidhjeve strategjike dhe të shtimit të burimeve të sigurisë do t’i nënshtrohen debatit dhe marrjes së pëlqimit të opinionit publik. Taksapaguesve shqiptarë do t’u sigurohet marrja e informacionit të duhur për përdorimin e burimeve nga ana e strukturave shtetërore përkatëse. Kjo përqasje do të ndihmojë në krijimin e besimit dhe të kuptuarit më mirë të përparësive strategjike që duhen ndjekur për të realizuar objektivat dhe interesat kombëtare. Sistemi i sigurisë së vendit do t’i bindë dhe do të jetë i besueshëm për qytetarët për qëllimet dhe efektivitetin e tij.

XII.          POLITIKA E MBROJTJES

60. Objektivi strategjik i politikës së jashtme të Republikes se Shqiperise është integrimi në strukturat europiane dhe euroatlantike të sigurisë, objektiv i cili tashmë ka jo vetëm  mbështetjen e plotë të publikut shqiptar, por edhe atë të të gjithë spektrit politik në vendin tonë. Në këtë kuadër, Shqipëria e konsideron integrimin e saj në NATO jo vetëm si një faktor të sigurisë, por edhe si një investim të rëndësishëm afatgjatë drejt integrimit Euroatlantik të vendit.

61. Politika e Mbrojtjes është pjesë e rëndësishme aktive e sistemit të Sigurisë Kombëtare, e cila merr në konsideratë mjedisin strategjik, avantazhet dhe sfidat, rreziqet e kërcënimet ndaj sigurisë sonë kombëtare. Ajo përpunon koncepte dhe përcakton objektiva për zhvillimin e kapaciteteve mbrojtëse  e detyra per Forcat e të Forcave të Armatosura të Republikës së Shqipërisë.

62. Objektivat themelore të Politikës së Mbrojtjes janë sigurimi i kapaciteteve mbrojtëse për të:

·        per te siguruar ruajtjen e sovranitetit, pavarësisë dhe tërësisë territoriale të Republikës së Shqipërisë, mbrojtjen e popullsisë në kohë paqeje, krize dhe lufte, si dhe mbrojtjen e interesave kombëtare

·        per te mbështetur objektivat e politikës së jashtme të Qeverisë, veçanërisht për integrimin e vendit në strukturat Euroatlantike dhe promovimin e paqes dhe sigurisë ndërkombëtare.

63. Reformat në fushën e mbrojtjes në Republikën e Shqipërisë synojnë krijimin e një force të armatosur më të vogël në numër, por më operacionale dhe profesioniste, e aftë për të përmbushur misionet e saj kushtetuese dhe të jetë e ndërveprueshme me ushtritë me Forcat e Armatosura e vendeve të aleancës.

64. Rolet dhe misionet e Forcave të Armatosura përcaktohen në përshtatje me zhvillimet e mjedisit strategjik të sigurisë, objektivit strategjik të integrimit në NATO, dhe rritjes së pjesëmarrjes e kontributit të tyre në operacionet ndërkombëtare të mbështetjes së paqes.

65. Forcat e Armatosura në përmbushjen e misioneve dhe detyrave të tyre respektojnë Kushtetutën e RSH-së, konventat dhe traktatet ndërkombëtare, si dhe ligjet që burojnë prej tyre.

66. Prania e NATO-s, SHBA-së dhe BE-së në rajon krijon premisa pozitive për zhvillimin e reformave transformuese në sistemin e sigurisë së vendit, duke përfshirë dhe zhvillimin me sukses të reformave në fushën e mbrojtjes për riorganizimin dhe modernizimin e Forcave të Armatosura.

67. Republika e Shqipërise kërkon që Forcat e Armatosura të jenë të afta për të frenuar një sulm ushtarak kundër territorit, infrastrukturës ose institucioneve të saj. Në rastin kur frenimi i armikut do të dështojë, forcat e armatosura  duhet të jenë të afta t’i kundërpërgjigjen rrezikut deri në zgjidhjen e krizës, me ndërhyrjen edhe të komunitetit ndërkombëtar.

.

68. Përballimi i rreziqeve asimetrike të terrorizimit, krimit të organizuar dhe sfidave të tjera të brendshme  do të realizohet nëpërmjet bashkëpunimit dhe koordinimit të ngushtë ndërmjet Forcave të Armatosura, Forcave të Ruajtjes së Rendit dhe Shërbimit Informativ Shtetëror.

69. Forcat e Armatosura  duhet të sigurojnë kapacitetet e nevojshme në përputhje me ligjin, që kur të kërkohen, të mbështesin autoritetet civile në rast emergjence, që mund të vijnë nga katastrofat natyrore, si termetet ose përmbytjet ose nga fatkeqësitë e shkaktuara nga dora e njeriut.

.

70. Politika e Mbrojtjes e Repulikes se Shqiperise nxit pjesëmarrjen aktive të vendit tonë në institucionet dhe inisiativat rajonale dhe ndërkombëtare. Nëpërmjet Këshillit të Partneritetit Euro-Atlantik dhe programeve për partneritetin për paqe dhe zgjerimit të marrëdhënieve bilaterale me vendet anëtare të NATO-s e ato partnere, Shqipëria kërkon të ndërtojë marrëdhënie më të forta me Aleancën. Zgjerimi dhe intensifikimi i aktiviteteve të diplomacisë ushtarake dhe të armëkontrollit përbëjnë instrumentat kryesore për realizimin e synimeve të mësipërme.

71. Synimi i të vepruarit në mënyrë efektive në kohë paqeje, krize e lufte dhe përdorimi i instrumentit ushtarak në mënyrë të nevojshme e të ligjshme kërkon një metodë të unifikuar, të integruar e sinergjike në fushen doktrinore, planifikimit, komandimit e manaxhimit te Forcave të Armatosura. Theks i veçantë duhet vënë në sistemin e komandimit, drejtimit, komunikimit, kompiuterizimit dhe zbulimit. Gjithashtu kërkohet t’i kushtohet më shumë vëmendje lëvizshmërisë së trupave dhe përdorimit efektiv të tyre, mbështetjes logjistike dhe mbrojtjes së forcave.

72. Zhvillimi dhe modernizimi i Forcave të Armatosura do të vazhdojë të realizohet në bazë të planit afatgjatë 2002-2010. Buxheti i mbrojtjes do të sigurojë mbështetjen financiare për realizimin e objektivave të caktuara në Strategjinë Ushtarake.

73. Përmbushja e detyrimeve të Planit të Veprimit për Anëtarësim (MAP), realizimi i Programit Individual të Partneritetit (IPP), kryerja e Proçesit të Planifikimit dhe Rishikimit të Forcës (PARP), plotësimi i Objektivave të Partneritetit (PG), pjesëmarrja aktive në stërvitjet e përbashkëta dhe në Operacionet e Mbështetjes së Paqes, janë urat që shkurtojnë rrugën drejt integrimit të vendit tonë në strukturat e NATO-s.

74. Politika e Mbrojtjes realizon integrimin e faktorëve politikë dhe ushtarakë për arritjen e objektiva të mëposhtme:

74.1 Në fushën politike

74.1.a Hartimi i strategjise ushtarake, politikave dhe programeve për mbrojtjen, në përputhje me kërkesat aktuale dhe perspektive të sigurisë se vendit;

74.1.b Ndihma në uljen e armiqësive e tensioneve dhe ndërtimin e mirëbesimit dhe mirëkuptimit, nëpërmjet diplomacisë ushtarake;

74.1.c Sigurimi i drejtimit strategjik të qartë dhe në kohën e duhur për pjesëmarrjen e