Shqipėria ishte
vendi i parė ish-komunist, qė aplikoi pėr antarėsimin nė NATO, qė
nė vitin 1992 nėn drejtimin e Qeverisė Demokratike, duke shprehur
kėshtu orientimin perėndimor tė shqiptarėve dhe politikės. Nė kėtė
drejtim janė hedhur hapa konkretė, tė cilėt startojnė me
nėnshkrimin e Partneritetit pėr Paqe (PfP) dhe sot nė
bashkėpunimin konkret sipas Planit tė Veprimit pėr Antarėsim nė
NATO, Membership Action Plan (MAP).
Qeveria e re ka
njė synim tė qartė: Antarėsimin e plotė tė Shqipėrisė nė NATO.
Duke e konsideruar si njė pėrgjegjėsi tė madhe angazhimin nė
drejtim tė Ministrisė sė Mbrojtjes, kėsaj pjese shumė tė
rėndėsishme tė Qeverisė shqiptare, theksoj se, e ndiej veten tė
nderuar tė punojmė sė bashku pėr tė pėrshpejtuar reformat nė
fushėn e Sigurisė dhe Mbrojtjes.
Kėto reforma do
tė kenė nė vėmendje respektimin e Kushtetutės dhe vendimeve tė
marra nga Kuvendi i Shqipėrisė.
Ministria e
Mbrojtjes si njė dikaster i rėndėsishėm i Qeverisė sė RSH, do tė
pėrqėndrojė pėrpjekjet dhe burimet nė pėrshpejtimin e reformės nė
fushėn e Mbrojtjes, duke kontribuar nė mėnyrė institucionale,
ligjore pėrmes kapacitetesh reale nė tė mirė tė sigurisė sė vendit.
Nė qendėr tė reformės do tė jetė zbatimi i Kushtetutės sė RSH-sė,
si dhe gjithė ligjeve tė aprovuara nga Kuvendi i saj, qė
mbėshtesin mbrojtjen dhe zhvillimin e Forcave tė Armatosura.
Ministria e Mbrojtjes do tė synojė konsolidimin e mėtejshėm tė
kontrollit civil demokratik nė FA, duke respektuar Kushtetutėn,
ligjet e vendimet e Parlamentit, autoritetet e pushtetit e
drejtimit, tė Komandimit Strategjik nė Forcat e Armatosura, si dhe
duke menaxhuar nė mėnyrė tė kontrolluar burimet qė i vihen nė
dispozicion Mbrojtjes. Nė tė njėjtėn kohė do tė krijohen tė gjitha
kushtet qė ti jepet vendi i duhur profesionalizmit ushtarak. Nė
katėr vitet e ardhshme do tė punohet pėr transformimin dhe
zhvillimin e Forcave tė Armatosuara. Zhvillimi i instrumentit
ushtarak tė shtetit do tė vazhdojė tė realizohet mbi bazėn e
vlerėsimeve tė mjedisit tė sigurisė e tė burimeve, qė i vihen nė
dispozicion Mbrojtjes. Ai do tė mbėshtetet nė plane zhvillimi
afatmesme e afatgjatė, si dhe nė programe mbrojtjeje tė
argumentuara. Cilat janė drejtimet ku do tė mbėshtetet Ministria e
Mbrojtjes pėr zhvillimin e saj dhe tė Forcave tė Atrmatosura, me
synim rritjen e gatishmėrisė e tė aftėsive operacionale,
pėrmbushjen e kėrkesave e standardeve tė integrimit tė tyre nė
strukturat euro-atlantike:
1. Ministria e
Mbrojtjes nė periudhėn 20052009, do tė realizojė reformimin dhe
konsolidimin e strukturės sė re tė Forcave tė Armatosura. Ky
objektiv do tė arrihet nėpėrmjet zbatimit tė filozofisė sė
zhvillimit tė njė force ushtarake mė tė vogėl nė numėr, por mė
efektive, duke harmonizuar planin afatgjatė tė zhvillimit tė FA me
programet e veēanta tė Mbrojtjes. Plani aktual afatgjatė 2002-2010
do tė rishikohet e shtrihet nė periudhėn 2005-2015.
2. Gjatė katėr
viteve tė ardhshėm nė mėnyrė graduale dhe nė pėrputhje me
programet e nisura do tė realizojmė ndryshime cilėsore nė sistemin
e komandim-drejtim-ndėrlidhje, nė sistemin e vėzhgimit tė
hapėsirės detare dhe hapėsirės ajrore. Pėrpjekjet do tė fokusohen
nė njėsitė e repartet prioritare, tė cilėt mbajnė edhe barrėn
kryresore tė angazhimeve ushtarake brenda e jashtė vendit. Nė
veēanti nė to do tė synohet plotėsimi dhe rritja e kėrkesave e
standardeve pėr gadishmėrinė e aftėsinė operacionale.
3. Planifikimi
nė fushėn e Mbrojtjes pėr periudhėn 2005-2009, do tė synojė
mbėshtetjen e njė force mė tė vogėl, por mė efektive, alokimin e
burimeve tė nevojshme, tė arsyeshme duke u mbėshtetur nė treguesit
e zhvillimit ekonomik tė vendit, duke marrė parasysh prioritetet
dhe jo duke konsideruar tė gjithė instrumentin ushtarak njėherėsh.
Nė fushėn e
personelit
Zhvillimi i
personelit do tė jetė nė qendėr tė vėmendjes sė Ministrisė sė
Mbrojtjes. Ai do tė zhvillohet duke u mbėshtetur nė bazėn ligjore
e aktet nėnligjore, duke reflektuar nė kohė e duke bėrė
pėrmirėsimet e duhura. Nė fushėn e personelit do tė insistohet
veēanėrisht nė komponentin profesionist duke pėrfshirė tė gjitha
nivelet e FA.
Ne kemi tė
domosdoshme tė shndėrrojmė FA nė forca profesionale dhe vitale.
Prandaj do tė angazhojmė nė strukturat e FA, nė pėrputhje me
Statusin e Ushtarakut dhe ligjin pėr gradat, tė gjithė ushtarakėt
e rinj tė trajnuar nė vendet anėtare tė NATO-s. Synimi ėshtė
realizimi i objektivit pėr tė shndėrruar ushtrinė nga njė ushtri e
bazuar nė shėrbimin e detyruar nė njė ushtri profesionale.
Rritja e numrit
tė ushtarėve e nėnoficerėve profesionistė, si dhe pėrmirėsimi i
raporteve tė gradave nė trupėn e oficerėve nė interes tė gradave
tė ulta, mbetet detyrė imediate pėr personelin e FA. Drejtimi dhe
niveli i gradave madhore do ti pėrshtatet rigorozisht ligjit nė
tė gjitha nivelet, bazuar nė praktikat dhe eksperiencat normative
tė qarkullimit tė personelit nė vendet e NATO-s.
Po ashtu do tė
ndėrmerren hapa konkrete pėr tė rritur dinjitetin dhe pėrmirėsimin
e jetės sė ushtarakėve si: rritja e nivelit tė pagave, kompesimet
pėr strehim e ushqim, si dhe pėrfitimet pas daljes nė rezervė e
pension.
Arsimimi dhe
stėrvitja
Politika e
Arsimimit dhe Stėrvitjes nė FA do tė kėrkohet tė shtrihet nė
gjithė strukturat ushtarake. Sistemi i ri duke u aplikuar siē
duhet do tė ndikojė shumė pozitivisht nė rritjen e aftėsive
operacionale.
Universiteti
Ushtarak "Skėnderbej" dhe funksionimi i tij, jo vetėm do tė
mbikqyren, por do tė synohet qė ai tė shndėrrohet nė njė
institucion universitar konkurues. Ministria e Mbrojtjes do ti
kushtojė vėmendjen e duhur fondeve financiare pėr stėrvitjen, pasi
pa stėrvitje nuk mund tė flitet pėr struktura ushtarake tė
mirėfillta.
4.
Objektiv i Ministrisė sė Mbrojtjes nė kėto 4 vite do tė jetė
shtrirja e aplikimit tė Sistemit tė Planifikimit, Programimit,
Buxhetimit, Ekzekutimit dhe Kontrollit tė Burimeve tė Mbrojtjes.
Ky ėshtė modeli qė zbatohet nė vendet perėndimore. Nė zbatimin e
tij pėrherė do tė kemi parasysh pėrparėsitė e zhvillimit tė FA, si
dhe sigurimin e transparencės sė nevojshme pėr shpenzimin e
burimeve tė Mbrojtjes. Nga ana tjetėr, Dikasteri i Mbrojtjes do tė
bėjė tė gjitha pėrpjekjet pėr tė realizuar rritjen e mbėshtetjes
buxhetore me 0.1% tė GDP, ēdo vit, duke arritur nė vitin 2010 me
2% tė GDP.
5. Ēėshtja e
modernizimit do tė institucionalizohet pėrmes diskutimeve, planeve,
testimeve, programeve tė modernizimit. Mekanizmat pėrkatės nė kėtė
fushė do tė vihen mė mirė nė lėvizje me qėllim qė hapat
modernizues tė jenė afatgjatė. Me pėrparėsi do tė jenė pajimet
personale tė luftėtarit (nevojė kjo edhe e kontigjenteve tona tė
angazhuara nė Operacione nė Mbėshtetje tė Paqes), helikopterėt dhe
anijet pėr misione kėrkim-shpėtimi.
6. Struktura
e Forcės
Forcat e
Armatosura tė RSH do tė vijojnė tė transformohen e zhvillohen nė
pėrputhje me Strategjinė Kombėtare tė Sigurisė, Strategjinė
Ushtarake tė RSH dhe Planin Afatgjatė tė Zhvillimit. Gjithėsesi,
nė pėrputhje me kushtet e reja dhe me problematikat qė do tė
nxjerrė pėrvoja do tė bėhen rishikime e pėrmirėsime. Kujdes i
veēantė do tė bėhet pėr shmangien e strukturave tė tepėrta tė
infrastrukturės sė panevojshme ushtarake dhe po kėshtu edhe
armatimeve, municioneve e tė pajisjeve tė tepėrta e tė panevojshme.
Njė gjė e tillė do tė krijojė kushte mė tė favorshme pėr
mosshpėrdorimin e burimeve dhe kalimin e tyre nė strukturat
prioritare.
7. Pėrmbushja
e detyrimeve ushtarake tė integrimit nė strukturat euro-atlantike
do tė pėrbėjnė objektivin parėsor
Ministria e
Mbrojtjes do tė pėrmbushė nė maksimum pėrgjegjėsitė qė rrjedhin
nga dokumentat e MAP, PARP, IPP etj. Do tė zgjerohet
gjithėpėrfshirja brenda Dikasterit tė Mbrojtjes dhe me strukturat
ushatrake, si dhe do tė institucionalizohen mė mirė koordinimi e
bashkėpunimi me Ministrinė e Punėve tė Jashtme, tė Financave, tė
Brendshme, tė Drejtėsisė etj. Kėrkesat e integrimit, tė
ndėrveprimit dhe tė plotėsimit tė standardeve tė kėrkuar do tė
jenė objekt pune i vijueshėm dhe i matshėm. Ndėrkohė, me programe
tė veēanta do tė ndiqet zbatimi i Objektivave tė partneritetit, qė
janė marrė nga Shqipėria, si dhe zbatimi i Koncepteve e
Standardeve Operacionale qė Aleanca kėrkon nga vendet
partnere.
Ministria e
Mbrojtjes do tė synojė pėrmbushjen me cilėsi tė pėrgjegjėsive qė
burojnė nga Nisma e Evropės Juglindore dhe Karta "SHBA- Adriatik
3". Gjithashtu, stėrvitjet e pėrbashkėta, brenda dhe jashtė vendit,
tė natyrės NATO-Partneritet pėr Paqe, tė natyrės rajonale
etj., do tė inkurajohen, duke siguruar nė ēdo kohė jo vetėm
pjesėmarrjen, por edhe pėrfaqėsimin cilėsor.
Kujdes tė
veēantė Ministria e Mbrojtjes do tė tregojė pėr bashkėpunimin me
praninė ushtarake tė NATO-s nė Tiranė dhe pėrfaqėsuesin ushtarak
kryesor tė saj, duke e shfrytėzuar kėtė bashkėpunim nė tė mirė tė
zhvillimit tė Forcave tė Armatosura dhe Anėtarėsimit tė pritshėm
nė NATO.
8. Bashkėpunimi
ushtarak dy dhe shumėpalėsh.
Do tė vijohet
bashkėpunim i ngushtė ushtarak me vendet anėtare tė NATO-s dhe tė
BE-sė. Bashkėpunimi do tė jetė i institucionalizuar, pėrmes
marrėveshjesh e projektesh, nė pėrputhje me kėrkesat dhe nevojat e
zhvillimit te Forcave tė Armatosura dhe nė tė mirė tė sigurisė sė
vendit dhe tė asaj rajonale.
9.Angazhimet
ndėrkombėtare
FA shqiptare
nėpėrmjet kontigjenteve tė ndryshėm ushtarake do tė vijojnė tė
jenė kontribuese nė luftėn globale kundėr terrorizmit. Nėpėrmjet
kontributeve tė deritanishėm dhe atyre tė ardhshėm, ato po e
shndėrrojnė Shqipėrinė nė njė gjenerator tė sigurisė, nė interes
tė paqes rajonale e mė gjerė.
Vendi ynė qė nė
vitin1996, po kontribuon nė ruajtjen e paqes e sigurisė rajonale
nė Bosnjė-Hercegovinė, duke plotėsuar nė mėnyrė profesionale
misionin e vet. Pas ngjarjeve tragjike tė 11 Shtatorit 2001, ne po
kontribuojmė me trupa paqeruajtėse nė misionin e "ISAF"-it nė
Afganistan, dhe pas ēlirimit tė Irakut nga regjimi Sadam Hyseinit,
ne po marrim pjesė nė operacionin e ruajtjes sė paqes "Liria e
Irakut" nė Mosul.
Duke vlerėsuar
rolin e tė gjithė trupave tona nė Irak, ne jemi tė vendosur pėr tė
vazhduar misionin tonė atje nė pėrputhje me partneritetin me SHBA
dhe forcat e tjera aleate.
Po kėshtu duhet
tė theksojmė edhe pjesėmarrjen e shumė oficerėve e nėnoficerėve tė
tjerė tė Forcave tė Armatosura nė misionet paqeruajtėse tė Kombeve
tė Bashkuara nė Gjeorgji apo prezencėn aktuale tė personelit
ushtarak shqiptar nė shtabe tė ndryshme ushtarake
ndėrkombėtare.
10. Lufta
kundėr terrorizmit ėshtė njė element tjetėr madhor nė fokusin e
planėzimit tė Mbrojtjes sipas modeleve euro-atlantike.
Forcat e
Armatosura tė Republikės sė Shqipėrisė, si pjesė e koalicionit
ndėrkombėtar antiterror, do tė pėrgatiten pėr pėrballjen e
rreziqeve asimetrike, krimit tė organizuar, etj., duke
bashkėpunuar ngushtė me organizma tė tjera shtetėrore tė
specializuara nė kėtė drejtim. Ato do tė pėrgatiten dhe aftėsohen
pėr marrjen e masave antiterror; zbulimin, parandalimin dhe
veprimin nė kohė kundėr veprimeve terroriste, si dhe pjesėmarrjen
aktive nė luftėn kundėr terrorizmit ndėrkombėtar, nė kuadėr tė
pėrpjekjeve kombėtare dhe tė atyre rajonale dhe globale.
Strukturat e posaēme ushtarake dhe struktura tė tjera tė
mbėshtetjes me informacion do tė krijojnė bazėn e nevojshme
ligjore, strukturore dhe proceduriale pėr shkėmbimin nė kohė dhe
tė sigurtė tė informacionit me strukturat dhe agjencitė e tė tjera
tė specializuara shtetėrore, pėr parandalimin e aktiviteteve dhe
akteve tė mundshme terroriste, pėr mbrojtjen dhe garantimin e
Sigurisė Kombėtare.
Tė gjitha kėto
masa sektoriale, tė shoqėruara dhe me performancėn e sektorėve tė
tjerė tė shoqėrisė, qė kanė tė bėjnė me forcimin e shtetit ligjor,
luftėn kundėr korrupsionit dhe krimit tė organizuar dhe mbi tė
gjitha forcimin e klimės demokratike nė vend, objektiva tė cilat
janė tė reflektuara qartė nė programin e Qeverisė sė Re,
domosdoshmėrisht do tė forcojnė pozitėn negociuese tė Shqipėrise.
E thėnė ndryshe,
reformat nė fushėn ushtarake tė shoqėruara me reformat e pritshme
nė sektorė tė tjerė jetikė tė vendit, do tė jenė rruga e
integrimit tė Shqipėrisė nė NATO. Si ministėr i Mbrojtjes do tė
inkurajoj njė diplomaci tė shkathėt nė fushėn e Mbrojtjes, me
qėllim promovimin e standardeve e tė treguesve tė realizuar nga
Forcat e Armatosura nė funksion tė antarėsimit tė pritshėm nė
Aleancėn e NATO-s.
Ministria e
Mbrojtjes do tė punojė pėr transformimin e Mbrojtjes shqiptare.
Puna katėrvjecare do tė ēojė nė konsolidimin e FA, rritjen e
gatishmėrise e tė aftėsive tė tyre operacionale, pėrmbushjen e
misionit kushtetues, si dhe trasparencė pėrpara taksapaguesve
shqiptarė.