Faqe e Redaksisė sė Revistės "Mbrojtja". Kryeredaktor Prof.Dr. Elmaz LECI

 

Qendra e Shtypit, Botimeve dhe Pėrkthimeve Ushtarake

 

DREJTOR:

Ded Kola

tel: 226701/3099

 

Redaksia e  LIBRIT

 

Kryeredaktor:

Mina QIRICI

 

tel: 226701/3099

 

Gazeta USHTRIA

Kryeredaktor:

Bardhyl Gostnishti

 

tel: 226701/3099


 

Revista MBROJTJA

Kryeredaktor:

Prof.Dr. Elmaz Leci

 

tel: 226701/3099



 

 

Sfida jonė: Antarėsimi i plotė i Shqipėrisė nė NATO

 

Fatmir MEDIU

Ministėr i Mbrojtjes

 

Shqipėria ishte vendi i parė ish-komunist, qė aplikoi pėr antarėsimin nė NATO, qė nė vitin 1992 nėn drejtimin e Qeverisė Demokratike, duke shprehur kėshtu orientimin perėndimor tė shqiptarėve dhe politikės. Nė kėtė drejtim janė hedhur hapa konkretė, tė cilėt startojnė me nėnshkrimin e Partneritetit pėr Paqe (PfP) dhe sot nė bashkėpunimin konkret sipas Planit tė Veprimit pėr Antarėsim nė NATO, Membership Action Plan (MAP).

Qeveria e re ka njė synim tė qartė: Antarėsimin e plotė tė Shqipėrisė nė NATO. Duke e konsideruar si njė pėrgjegjėsi tė madhe angazhimin nė drejtim tė Ministrisė sė Mbrojtjes, kėsaj pjese shumė tė rėndėsishme tė Qeverisė shqiptare, theksoj se, e ndiej veten tė nderuar tė punojmė sė bashku pėr tė pėrshpejtuar reformat nė fushėn e Sigurisė dhe Mbrojtjes.

Kėto reforma do tė kenė nė vėmendje respektimin e Kushtetutės dhe vendimeve tė marra nga Kuvendi i Shqipėrisė.

Ministria e Mbrojtjes si njė dikaster i rėndėsishėm i Qeverisė sė RSH, do tė pėrqėndrojė pėrpjekjet dhe burimet nė pėrshpejtimin e reformės nė fushėn e Mbrojtjes, duke kontribuar nė mėnyrė institucionale, ligjore pėrmes kapacitetesh reale nė tė mirė tė sigurisė sė vendit. Nė qendėr tė reformės do tė jetė zbatimi i Kushtetutės sė RSH-sė, si dhe gjithė ligjeve tė aprovuara nga Kuvendi i saj, qė mbėshtesin mbrojtjen dhe zhvillimin e Forcave tė Armatosura. Ministria e Mbrojtjes do tė synojė konsolidimin e mėtejshėm tė kontrollit civil demokratik nė FA, duke respektuar Kushtetutėn, ligjet e vendimet e Parlamentit, autoritetet e pushtetit e drejtimit, tė Komandimit Strategjik nė Forcat e Armatosura, si dhe duke menaxhuar nė mėnyrė tė kontrolluar burimet qė i vihen nė dispozicion Mbrojtjes. Nė tė njėjtėn kohė do tė krijohen tė gjitha kushtet qė t’i jepet vendi i duhur profesionalizmit ushtarak. Nė katėr vitet e ardhshme do tė punohet pėr transformimin dhe zhvillimin e Forcave tė Armatosuara. Zhvillimi i instrumentit ushtarak tė shtetit do tė vazhdojė tė realizohet mbi bazėn e vlerėsimeve tė mjedisit tė sigurisė e tė burimeve, qė i vihen nė dispozicion Mbrojtjes. Ai do tė mbėshtetet nė plane zhvillimi afatmesme e afatgjatė, si dhe nė programe mbrojtjeje tė argumentuara. Cilat janė drejtimet ku do tė mbėshtetet Ministria e Mbrojtjes pėr zhvillimin e saj dhe tė Forcave tė Atrmatosura, me synim rritjen e gatishmėrisė e tė aftėsive operacionale, pėrmbushjen e kėrkesave e standardeve tė integrimit tė tyre nė strukturat euro-atlantike:

1. Ministria e Mbrojtjes nė periudhėn 2005–2009, do tė realizojė reformimin dhe konsolidimin e strukturės sė re tė Forcave tė Armatosura. Ky objektiv do tė arrihet nėpėrmjet zbatimit tė filozofisė sė zhvillimit tė njė force ushtarake mė tė vogėl nė numėr, por mė efektive, duke harmonizuar planin afatgjatė tė zhvillimit tė FA me programet e veēanta tė Mbrojtjes. Plani aktual afatgjatė 2002-2010 do tė rishikohet e shtrihet nė periudhėn 2005-2015.

2. Gjatė katėr viteve tė ardhshėm nė mėnyrė graduale dhe nė pėrputhje me programet e nisura do tė realizojmė ndryshime cilėsore nė sistemin e komandim-drejtim-ndėrlidhje, nė sistemin e vėzhgimit tė hapėsirės detare dhe hapėsirės ajrore. Pėrpjekjet do tė fokusohen nė njėsitė e repartet prioritare, tė cilėt mbajnė edhe barrėn kryresore tė angazhimeve ushtarake brenda e jashtė vendit. Nė veēanti nė to do tė synohet plotėsimi dhe rritja e kėrkesave e standardeve pėr gadishmėrinė e aftėsinė operacionale. 

3. Planifikimi nė fushėn e Mbrojtjes pėr periudhėn 2005-2009, do tė synojė mbėshtetjen e njė force mė tė vogėl, por mė efektive, alokimin e burimeve tė nevojshme, tė arsyeshme duke u mbėshtetur nė treguesit e zhvillimit ekonomik tė vendit, duke marrė parasysh prioritetet dhe jo duke konsideruar tė gjithė instrumentin ushtarak njėherėsh. 

Nė fushėn e personelit

Zhvillimi i personelit do tė jetė nė qendėr tė vėmendjes sė Ministrisė sė Mbrojtjes. Ai do tė zhvillohet duke u mbėshtetur nė bazėn ligjore e aktet nėnligjore, duke reflektuar nė kohė e duke bėrė pėrmirėsimet e duhura. Nė fushėn e personelit do tė insistohet veēanėrisht nė komponentin profesionist duke pėrfshirė tė gjitha nivelet e FA.

Ne kemi tė domosdoshme tė shndėrrojmė FA nė forca profesionale dhe vitale. Prandaj do tė angazhojmė nė strukturat e FA, nė pėrputhje me Statusin e Ushtarakut dhe ligjin pėr gradat, tė gjithė ushtarakėt e rinj tė trajnuar nė vendet anėtare tė NATO-s. Synimi ėshtė realizimi i objektivit pėr tė shndėrruar ushtrinė nga njė ushtri e bazuar nė shėrbimin e detyruar nė njė ushtri profesionale.

Rritja e numrit tė ushtarėve e nėnoficerėve profesionistė, si dhe pėrmirėsimi i raporteve tė gradave nė trupėn e oficerėve nė interes tė gradave tė ulta, mbetet detyrė imediate pėr personelin e FA. Drejtimi dhe niveli i gradave madhore do t’i pėrshtatet rigorozisht ligjit nė tė gjitha nivelet, bazuar nė praktikat dhe eksperiencat normative tė qarkullimit tė personelit nė vendet e NATO-s.

Po ashtu do tė ndėrmerren hapa konkrete pėr tė rritur dinjitetin dhe pėrmirėsimin e jetės sė ushtarakėve si: rritja e nivelit tė pagave, kompesimet pėr strehim e ushqim, si dhe pėrfitimet pas daljes nė rezervė e pension.

Arsimimi dhe stėrvitja

Politika e Arsimimit dhe Stėrvitjes nė FA do tė kėrkohet tė shtrihet nė gjithė strukturat ushtarake. Sistemi i ri duke u aplikuar siē duhet do tė ndikojė shumė pozitivisht nė rritjen e aftėsive operacionale.

Universiteti Ushtarak "Skėnderbej" dhe funksionimi i tij, jo vetėm do tė mbikqyren, por do tė synohet qė ai tė shndėrrohet nė njė institucion universitar konkurues. Ministria e Mbrojtjes do t’i kushtojė vėmendjen e duhur fondeve financiare pėr stėrvitjen, pasi pa stėrvitje nuk mund tė flitet pėr struktura ushtarake tė mirėfillta.

4.     Objektiv i Ministrisė sė Mbrojtjes nė kėto 4 vite do tė jetė shtrirja e aplikimit tė Sistemit tė Planifikimit, Programimit, Buxhetimit, Ekzekutimit dhe Kontrollit tė Burimeve tė Mbrojtjes. Ky ėshtė modeli qė zbatohet nė vendet perėndimore. Nė zbatimin e tij pėrherė do tė kemi parasysh pėrparėsitė e zhvillimit tė FA, si dhe sigurimin e transparencės sė nevojshme pėr shpenzimin e burimeve tė Mbrojtjes. Nga ana tjetėr, Dikasteri i Mbrojtjes do tė bėjė tė gjitha pėrpjekjet pėr tė realizuar rritjen e mbėshtetjes buxhetore me 0.1% tė GDP, ēdo vit, duke arritur nė vitin 2010 me 2% tė GDP.

5. Ēėshtja e modernizimit do tė institucionalizohet pėrmes diskutimeve, planeve, testimeve, programeve tė modernizimit. Mekanizmat pėrkatės nė kėtė fushė do tė vihen mė mirė nė lėvizje me qėllim qė hapat modernizues tė jenė afatgjatė. Me pėrparėsi do tė jenė pajimet personale tė luftėtarit (nevojė kjo edhe e kontigjenteve tona tė angazhuara nė Operacione nė Mbėshtetje tė Paqes), helikopterėt dhe anijet pėr misione kėrkim-shpėtimi.

6.    Struktura e Forcės

Forcat e Armatosura tė RSH do tė vijojnė tė transformohen e zhvillohen nė pėrputhje me Strategjinė Kombėtare tė Sigurisė, Strategjinė Ushtarake tė RSH dhe Planin Afatgjatė tė Zhvillimit. Gjithėsesi, nė pėrputhje me kushtet e reja dhe me problematikat qė do tė nxjerrė pėrvoja do tė bėhen rishikime e pėrmirėsime. Kujdes i veēantė do tė bėhet pėr shmangien e strukturave tė tepėrta tė infrastrukturės sė panevojshme ushtarake dhe po kėshtu edhe armatimeve, municioneve e tė pajisjeve tė tepėrta e tė panevojshme. Njė gjė e tillė do tė krijojė kushte mė tė favorshme pėr mosshpėrdorimin e burimeve dhe kalimin e tyre nė strukturat prioritare.

7.   Pėrmbushja e detyrimeve ushtarake tė integrimit nė strukturat euro-atlantike do tė pėrbėjnė objektivin parėsor

Ministria e Mbrojtjes do tė pėrmbushė nė maksimum pėrgjegjėsitė qė rrjedhin nga dokumentat e MAP, PARP, IPP etj. Do tė zgjerohet gjithėpėrfshirja brenda Dikasterit tė Mbrojtjes dhe me strukturat ushatrake, si dhe do tė institucionalizohen mė mirė koordinimi e bashkėpunimi me Ministrinė e Punėve tė Jashtme, tė Financave, tė Brendshme, tė Drejtėsisė etj. Kėrkesat e integrimit, tė ndėrveprimit dhe tė plotėsimit tė standardeve tė kėrkuar do tė jenė objekt pune i vijueshėm dhe i matshėm. Ndėrkohė, me programe tė veēanta do tė ndiqet zbatimi i Objektivave tė partneritetit, qė janė marrė nga Shqipėria, si dhe zbatimi i Koncepteve e Standardeve Operacionale qė Aleanca kėrkon nga vendet  partnere.

Ministria e Mbrojtjes do tė synojė pėrmbushjen me cilėsi tė pėrgjegjėsive qė burojnė nga Nisma e Evropės Juglindore dhe Karta "SHBA- Adriatik 3". Gjithashtu, stėrvitjet e pėrbashkėta, brenda dhe jashtė vendit, tė natyrės NATO-Partneritet pėr Paqe, tė natyrės rajonale  etj., do tė inkurajohen, duke siguruar nė ēdo kohė jo vetėm pjesėmarrjen, por edhe pėrfaqėsimin cilėsor.

Kujdes tė veēantė Ministria e Mbrojtjes do tė tregojė pėr bashkėpunimin me praninė ushtarake tė NATO-s nė Tiranė dhe pėrfaqėsuesin ushtarak kryesor tė saj, duke e shfrytėzuar kėtė bashkėpunim nė tė mirė tė zhvillimit tė Forcave tė Armatosura dhe Anėtarėsimit tė pritshėm nė NATO. 

8. Bashkėpunimi ushtarak dy dhe shumėpalėsh.

Do tė vijohet bashkėpunim i ngushtė ushtarak me vendet anėtare tė NATO-s dhe tė BE-sė. Bashkėpunimi do tė jetė i institucionalizuar, pėrmes marrėveshjesh e projektesh, nė pėrputhje me kėrkesat dhe nevojat e zhvillimit te Forcave tė Armatosura dhe nė tė mirė tė sigurisė sė vendit dhe tė asaj rajonale.

9.Angazhimet ndėrkombėtare

FA shqiptare nėpėrmjet kontigjenteve tė ndryshėm ushtarake do tė vijojnė tė jenė kontribuese nė luftėn globale kundėr terrorizmit. Nėpėrmjet kontributeve tė deritanishėm dhe atyre tė ardhshėm, ato po e shndėrrojnė Shqipėrinė nė njė gjenerator tė sigurisė, nė interes tė paqes rajonale e mė gjerė.

Vendi ynė qė nė vitin1996, po kontribuon nė ruajtjen e paqes e sigurisė rajonale nė Bosnjė-Hercegovinė, duke plotėsuar nė mėnyrė profesionale misionin e vet. Pas ngjarjeve tragjike tė 11 Shtatorit 2001, ne po kontribuojmė me trupa paqeruajtėse nė misionin e "ISAF"-it nė Afganistan, dhe pas ēlirimit tė Irakut nga regjimi Sadam Hyseinit, ne po marrim pjesė nė operacionin e ruajtjes sė paqes "Liria e Irakut" nė Mosul.

Duke vlerėsuar rolin e tė gjithė trupave tona nė Irak, ne jemi tė vendosur pėr tė vazhduar misionin tonė atje nė pėrputhje me partneritetin me SHBA dhe forcat e tjera aleate.

Po kėshtu duhet tė theksojmė edhe pjesėmarrjen e shumė oficerėve e nėnoficerėve tė tjerė tė Forcave tė Armatosura nė misionet paqeruajtėse tė Kombeve tė Bashkuara nė Gjeorgji apo prezencėn aktuale tė personelit ushtarak  shqiptar nė shtabe tė ndryshme ushtarake ndėrkombėtare.

10. Lufta kundėr terrorizmit ėshtė njė element tjetėr madhor nė fokusin e planėzimit tė Mbrojtjes sipas modeleve euro-atlantike.

Forcat e Armatosura tė Republikės sė Shqipėrisė, si pjesė e koalicionit ndėrkombėtar antiterror, do tė pėrgatiten pėr pėrballjen e rreziqeve asimetrike, krimit tė organizuar, etj., duke bashkėpunuar ngushtė me organizma tė tjera shtetėrore tė specializuara nė kėtė drejtim. Ato do tė pėrgatiten dhe aftėsohen pėr marrjen e masave antiterror; zbulimin, parandalimin dhe veprimin nė kohė kundėr veprimeve terroriste, si dhe pjesėmarrjen aktive nė luftėn kundėr terrorizmit ndėrkombėtar, nė kuadėr tė pėrpjekjeve kombėtare dhe tė atyre rajonale dhe globale. Strukturat e posaēme ushtarake dhe struktura tė tjera tė mbėshtetjes me informacion do tė krijojnė bazėn e nevojshme ligjore, strukturore dhe proceduriale pėr shkėmbimin nė kohė dhe tė sigurtė tė informacionit me strukturat dhe agjencitė e tė tjera tė specializuara shtetėrore, pėr parandalimin e aktiviteteve dhe akteve tė mundshme terroriste, pėr mbrojtjen dhe garantimin e Sigurisė Kombėtare.

Tė gjitha kėto masa sektoriale, tė shoqėruara dhe me performancėn e sektorėve tė tjerė tė shoqėrisė, qė kanė tė bėjnė me forcimin e shtetit ligjor, luftėn kundėr korrupsionit dhe krimit tė organizuar dhe mbi tė gjitha forcimin e klimės demokratike nė vend, objektiva tė cilat janė tė reflektuara qartė nė programin e Qeverisė sė Re, domosdoshmėrisht do tė forcojnė pozitėn negociuese tė Shqipėrise.

E thėnė ndryshe, reformat nė fushėn ushtarake tė shoqėruara me reformat e pritshme nė sektorė tė tjerė jetikė tė vendit, do tė jenė rruga e integrimit tė Shqipėrisė nė NATO. Si ministėr i Mbrojtjes do tė inkurajoj njė diplomaci tė shkathėt nė fushėn e Mbrojtjes, me qėllim promovimin e standardeve e tė treguesve tė realizuar nga Forcat e Armatosura nė funksion tė antarėsimit tė pritshėm nė Aleancėn  e NATO-s.

Ministria e Mbrojtjes do tė punojė pėr transformimin e Mbrojtjes shqiptare. Puna katėrvjecare do tė ēojė nė konsolidimin e FA, rritjen e gatishmėrise e tė aftėsive tė tyre operacionale, pėrmbushjen e misionit kushtetues, si dhe trasparencė pėrpara taksapaguesve shqiptarė.