Kontributi i Shqipėrisė
pėr njė rajon dhe Europė tė sigurt
Nga: Zana XHUKA
Zv/Ministre e Mbrojtjes
Kongresin e Mbrojtjes unė e
konsideroj si njė mundėsi tė madhe pėr shprehjen e opinioneve dhe
pėr gjetjen e bazave tė pėrbashkėta tė tė kuptuarit, nė veēanti
pėr sa i pėrket ēėshtjeve tė sigurisė dhe tė mbrojtjes, prandaj
ėshtė njė kėnaqėsi e madhe dhe e ndjej veten tė nderuar tė marr
pjesė nė kėtė kongres.
Integrimi nė strukturat
Euro-Atlantike tė sigurisė ėshtė njė objektiv fondamental dhe njė
zgjidhje strategjike e domosdoshme pėr sigurinė e vetė Shqipėrisė
dhe nė njė kontekst mė tė gjerė pėr gjithė rajonin.
Shqipėria e konsideron
sigurinė, stabilitetin, zhvillimin, mirėqėnien dhe tė ardhmen e
saj kombėtare ngushtėsisht tė lidhur me sigurinė rajonale,
europiane dhe atė ndėrkombėtare dhe si rrjedhojė ėshtė e vendosur
nė angazhimet e saj pėr pėrmbushjen e standarteve dhe detyrimeve
tė kėrkuara tė anėtarėsimit nė NATO dhe BE, duke dhėnė nė kėtė
mėnyrė kontributin e saj nė promovimin dhe vendosjen e paqes dhe
tė sigurisė nė rajonin e Ballkanit.
Shqipėria dhe
Forcat e saj tė Armatosura kanė bėrė njė progress tė madh pėrpara
nė zhvillimin e koncepteve doktrinore dhe kuadrit tė
institucioneve dhe strukturave tė sigurisė dhe dokumenteve
strategjike.
Reformat e
ndėrmarra nė institucionet dhe strukturat tona tė mbrojtjes janė
tėrėsisht tė mbėshtetura nga i gjithė spektri politik dhe nga
publiku shqiptar, qė synon transformimin e forcave tė tyre tė
armatosura nė njė forcė mė profesionale, tė mirėedukuar, tė
mirėpajisur dhe tė mirėtrainuar, duke rritur nivelin e
ndėrveprueshmėrisė dhe tė kompatibilitetit, lidhur me dhe, nė
pėrmbushje tė standarteve tė NATO-s.
Momenti mė i
rėndėsishėm, natyrisht dhe arritja mė e rėndėsishme, qė unė do tė
dėshiroja ta theksoja fuqimisht, pėr tė cilėn unė personalisht dhe
vendi im ndjehet krenar, ėshtė se tashmė Forcat tona tė Armatosura
e kanė pėrvijuar atributin dhe funksionin e tyre, nė drejtim tė
zgjerimit tė kontributit me trupa speciale nė operacionet e
mbėshtetjes sė paqes; duke poseduar tashmė njė eksperiencė dhe
aftėsi tė konsiderueshme tė fituar gjatė pjesėmarrjeve tė ngjashme
tė mėparshme, si dhe nga stėrvitjet dhe trainimet speciale
rajonale dhe ndėrkombėtare, nė tė cilat ajo ėshtė angazhuar;
pavarėsisht resurseve tė limituar tė vėna nė dispozicion tė
mbrojtjes.
Shqipėria do tė
vazhdojė tė kontribojė nė operacionet nė mbėshtetje tė paqes, (
PSO ), nė Irak, Afganistan dhe Bosnjė-Herzegovinė, si dhe nė
operacione dhe stėrvitje tė drejtuara nga NATO dhe BE. Shqipėria
aktualisht ka 70 ushtarakė nė Althea, mision i drejtuar nga BE, nė
Bosnjė- Herzegovinė; 22 ushtarakė nė misionin e drejtuar nga
NATO,nė Afganistan dhe rreth 120 tė tjerė nė " Liria e Irakut ",
nė Irak.
Shqipėria dhe
rajoni i Ballkanit po pėrjetojnė shansin dhe oportunitetin
historik pėr tė konstruktuar njė tė ardhme tė pėrbashkėt.
Nė kėtė kontekst,
ne besojmė se ėshtė i domozdoshėm tė kuptuarit dhe mirė informimi
gjenerik dhe realist pėr konceptet e sigurisė dhe tė mbrojtjes, si
dhe ai pėrbėhet nga dy dimensione tė ndėrlidhura tė sigurisė:
dimensioni i brendshėm i sigurisė dhe ai i jashtėm.
Pėrsa i pėrket
dimensionit tė brendshėm tė sigurisė sė Shqipėrisė: unė me
kėnaqėsi mund tė pohoj kėtu, se ėshtė bėrė progres drejt rritjes
sė nivelit tė sigurisė dhe stabilitetit brenda vendit, e parė kjo
nė termat ekonomike, politike, sociale dhe ushtarake.
Dhe, fokusuar nė
dimensionin e jashtėm tė sigurisė : Shqipėria e konsideron
stabilitetin dhe kooperimin rajonal si tė njė rėndėsie kruēiale
pėr krijimin dhe garantimin e klimės sė mirėkuptimit, sigurisė dhe
stabilitetit; duke shprehur nė kėtė mėnyrė vendosmėrinė e saj pėr
tė luajtur njė rol aktiv nė ruajtjen dhe vendosjen e marrėdhėnieve
tė mira me fqinjėt tanė. Shqipėria ėshtė transformuar nga njė
vende konsumator nė prodhues tė sigurisė.
Megjithėse,
Ballkani akoma ka ēėshtje kruēiale tė pazgjidhura, ngjarjet e
fundit politike, ardhur si njė rezultante positive e pėrpjekjeve
dhe sipėrmarrjeve tė pėrbashkėta rajonale , ndėrkombėtare dhe
domestike pėr tė definuar interesat tona tė pėrbashkėta dhe pėr tė
gjetur rrugėt dhe mjetet mė tė mira pėr tu pėrballur dhe pėr tu
harmonizuar me kėto probleme kritike, duket se pėrbėjnė zhvillimet
mė domethėnėse tė sotme nė Ballkan.
Pėrveē kėsaj,
vektorėt e ndryshėm tė shpejtėsive integruese drejt NATO dhe BE,
tė vendeve tė rajonit, si dhe ēėshtje tė tjera si problemet e
zhvillimit ekonomik dhe social, krimi i organizuar, trafikimi i
qėnieve njerėzore, etj.; janė probleme tė tjera kritike qė ėshtė
shumė e nevojshme tė adresohen/ tė gjejnė zgjidhje nga organizatat
ndėrkombėtare, politikanėt, diplomatėt, ushtarakėt dhe aktorė tė
tjerė kyē vendimmarės; nė mėnyrė realistike dhe nėn njė
kėndvėshtrim pozitiv, pėr tė gjetur zgjidhjet e drejta nė interes
tė njė gjendjeje permanente sigurie dhe stabiliteti nė rajonin
tonė.
Tė dy organizmat,
si NATO ashtu dhe BE, ndajnė njė vision tė pėrbashkėt pėr tė
ardhmen e rajonit tone; njė rajon stabėl, demokratik, i qeverisur
nė mėnyrė efiēente dhe i integruar nė strukturat Euro-Atlantike.
Bashkimi Europian, si nė vision ashtu dhe nė realitet pėrfaqėsojnė
tė njėjtat vlera dhe interesa qė ka dhe vetė Shqipėria.
Lidhur me fushėn
ushtarake, pjesėmarrja e Forcave tona tė Armatosura nė inisiativa
tė ndryshme rajonale si SEDM, (South East-European Defence
Ministerial ), Ministeriali i Europės Juglindore, SEEBRIG-u, Karta
e Adriatikut 3, ( Maqedonia, kroacia, Shqipėria ), Adrion, etj.,
ka pėrforcuar kooperimin rajonal, duke krijuar besim dhe rritur tė
kuptuarin reciprok pėr koordinimin e pėrpjekjeve tona tė
pėrbashkėta, pėr tu bėrė tėrėsisht tė integruar nė strukturat
Euro-Atlantike.
Shqipėria, nga
korriku i vitit 2005, ka marrė lidershipin e Sekretariatit tė SEDM-it,
pėr dy vitet nė vijim. Vendimi mė i fundit shumė i rėndėsishėm i
vendeve anėtare tė SEDM, dislokimi i shtabit tė SEEBRIG-ut nė
Afganistan, nė kuadėr tė ISAF, ėshtė njė outcome/ produkt
domethėnės i kėsaj inisiative . Karta e Adriatik 3 ka dėshmuar tė
jetė njė pasuri e rėndėsishme rajonale, i cila do tė zgjerojė
bashkėpunimin dhe benifitet, duke na ndihmuar tė pėrfytyrojmė njė
tė ardhme tė pėrbashkėt dhe tė krijojmė njė ambjent bashkėpunimi,
besimi dhe mirėkuptimi reciprok ndėrmjet ministrive tė mbrojtjes,
qeverive dhe vendeve tona.
Shqipėria ka
dislokuar njė pjesė tė togės mjekėsore, nė kuadėr tė misionit tė
ISAF, nė Afganistan, nė kuadėr tė A-3.
Shqipėria,
gjithashtu, ka bėrė njė progress tė madh nė fushėn e
demilitarizimit, duke shkatėruar njė sasi tė konsiderueshme tė
municionit tė tepėrt, armatimit, tankseve, mjeteve tė transportit,
si dhe ka ndėrtuar njė uzinė demilitarizimi.
Shqipėria, si njė
vend aspirant i NATO-s, ka objektiva tė qarta pėr tė progresuar mė
tej nė fushat politike, ekonomike, tė mbrojtjes, legjislative dhe
tė sigurisė sė informacionit, pėr tė plotėsuar pritjet e NATO-s.
Njė kontribut
esencial i Shqipėrisė, pėr sigurimin e paqes dhe stabilitetit,
padyshim qė ėshtė forcimi i shtetit ligjor, i institucioneve dhe
standarteve demokratike. Zgjedhjet e fundit parlamentare u
zhvilluan normalisht, duke u pasuar nga njė transferim paqėsor i
pushtetit, e cila ėshtė konsideruar si njė shenjė e qartė e
maturitetit dhe rritjes politike. Qeveria e re ėshtė tėrėsisht e
angazhuar nė pėrmbushjen dhe respektimin e tė gjitha standarteve
tė nevojshme pėr integrimin e plotė tė Shqipėrisė nė strukturat
Euro-Atlantike, sa mė shpejt tė jetė e mundur.
Unė pėrfitoj nga
njė ngjarje kaq e rėndėsishme dhe do tė dėshiroja tė shpreh
mirėnjohjen pėr ndihmėn dhe mbėshtetjen e pamasė qė i ėshtė dhėnė
vendit tim nga vendet anėtare tė NATO-s, aleatėt e saj dhe vendet
europiane dhe bazuar nė eksperiencėn, njohuritė dhe informacionin
qė ne kemi fituar deri mė tani, ne jemi plotėsisht tė bindur se
rruga jonė drejt njė suksesi real ėshtė pėrmes zgjerimit tė
transparencės, bashkėpunimit dhe integrimit.
Mbajtur nė nė
Kongresin e 4-tė tė Mbrojtjes Europiane,
Berlin, 28
nėntor 2005.