Faqe e Redaksisė sė Revistės "Mbrojtja". Kryeredaktor Prof.Dr. Elmaz LECI

 

Qendra e Shtypit, Botimeve dhe Pėrkthimeve Ushtarake

 

DREJTOR:

Ded Kola

tel: 226701/3099

 

Redaksia e  LIBRIT

 

Kryeredaktor:

Mina QIRICI

 

tel: 226701/3099

 

Gazeta USHTRIA

Kryeredaktor:

Bardhyl Gostnishti

 

tel: 226701/3099


 

Revista MBROJTJA

Kryeredaktor:

Prof.Dr. Elmaz Leci

 

tel: 226701/3099



 

 

GIACM (GNVCU)

NJĖ NJĖSI NĖ SHĖRBIM TĖ TĖ TJERĖVE "GRUPIMI NDERUSHTARAK FRANCEZ I VEPRIMEVE CIVILO-USHTARAKE"

 

Majore ALDA SULA

Specialiste nė sektorin e J9

 

Bashkėpunimi civilo-ushtarak

Nė Europė dhe jashtė saj ekzistojnė rreziqe tensionesh qė, tė stimuluara nga dobėsia e disa strukturave shtetėrore, tė rėnduara nga dizekuilibra ekonomike dhe rivalitete tė tė gjitha natyrave (etnike, kuluturore, fetare etj.) mund tė krijojne kriza tė rėnda.

Nė ketė kontekst, misionet qe i besohen forcave tė armatosura janė ato tė ruajtjes nė vazhdimėsi tė interesave jetėsore tė vendit, tė kontribuimit nė sigurinė dhe mbrojtjen e hapėsirės europiane dhe mesdhetare nė prespektivėn e njė mbrojtjeje europiane tė pėrbashkėt. Ato marrin pjesė gjithashtu nė veprimet nė favor tė paqes dhe tė respektimit tė tė drejtave ndėrkombėtare duke qėnė nė gjėndje tė sigurojnė detyra tė shėrbimit publik siē ėshtė mbrojtja publike.

Pėr mė tepėr, ndėrkombėtarizimi i krizave dhe influenca nė rritje e mjedisit civil shpjegojnė atė qė i gjithė angazhimi tė fokusohet nė kėto situata nė njė mjedis ndėrushtarak ose ndėraleat dhe multinacional, tė cilėt kėrkojnė njė regjistrim tė gjėrė tė kapaciteteve dhe aftėsive civilo-ushtarake si dhe gjithashtu njė zhdėrvjelltėsi, tė nevojshme pėr t’i bėrė ballė.

 

Pėrcaktimi i kėtij bashkėpunimit

Bashkėpunimi civilo-ushtarak (CIMIC) dezinjon funksionin operacional tė destinuar tė pėrmirėsojė integrimin e forcės nė mjedisin e tij njerėzor, me qėllim tė lehtėsojė pėrmbushjen e misionit tė saj, rivendosjen e njė situate tė sigurtė normale dhe drejtimin e krizave nga autoritetet civile (administrimi, veprimet humanitare, risqet ekonomike...)

Duke ndryshuar terminlogjinė (‘’ bashkėpunim’’ nė vėnd tė ‘’ veprimtari’’), dhe duke adoptuar akronimin e BE dhe NATO-s (CIMIC), ky koncept shpreh vullnetin e njė prej koordinimeve mė tė mėdha me ministritė e tjera, organizmat civile dhe aleatėt, nėn respektin e kompetencave dhe pėrgjegjėsive tė gjithėsecilit.

Bashkėpunimi civilo-ushtarak ėshtė njė nga postet drejtuese qė nė sajė tė njė planifikimi dhe njė drejtimi rigoroz, i vėnė nė jetė nga komandantėt e forcave dhe REPFRANCE ( Republika Franceze), lejon qė tė forcohet veprimtaria e forcave tė armatosua dhe pėrshpejtimi i daljes nga kriza.

 

4 Objektivat e bashkėpunimit civilo-ushtarak

Ėshtė e shkruar nė strategjinė globale angazhimi me qėllim arritjen e statusit final tė kėrkuar.Synohet veēanėrisht nė :

Kontribuimin nė arritjen e objektivave politike, nė zbutjen e koordinimit midis aktorėve tė ndryshėm civilė dhe ushtarakė dhe vendosjes sė lidhjeve permanente me autoritetet civile nė kohė krize;

Riforcimi i veprimeve ushtarake, duke zbutur pėrdorimin e forcės nė mjedisin civil kompleks (mbrojtja e forcės) si dhe duke i bėrė njė ekspertizė qarqeve civile tek funksionet e tjera operacionale;

Pėrshpejtimi i daljes nga kriza, duke i dhėnė njė mbėshtetje aktorėve civilė nė krizė, me qėllim qė kėta tė fundit tė mund tė rimarin sa mė shpejt tė gjitha pergjegjėsitė e tyre;

Ruajtja e interesave kombėtare, duke garantuar marrjen parasysh tė legjitimitetit tė interesave, si dhe duke pėrgatitur veprimtarinė e aktorėve civilė francezė.

 

4 Fushat e bashkėpunimit civilo-ushtarak

BCU realizohet nė tė gjitha nivelet e komandimit me qėllim zbutjen e koherencės tė veprimtarive tė forcės me ato tė autoriteteve civile tė implikuara nė krizė, harmonizimin e objektivave tė cilat ndiqen nga aktorė tė ndryshėm, shkėmbim tė informacionit dhe bashkėngjitur planifikim pėrkatės.

Mbėshtetja e forcės zbut veprimtarinė e saj nė njė mjedis ku aktorėt civiė janė tė shumtė

Synohet nė;

  • Mbrojtjen e forcės duke favorizuar njė perceptim favorizues tė rolit tė saj nėpėrmjet popullsisė

  • Zbutjen e drejtimit ushtarak tė mjedisit, veēanėrisht fluksi i refugjatėve dhe i tė shpėrngulurve, defiēencat e infrastrukturės civile nė raport me nevojat e forcės;

  • Forcimin e veprimtarisė sė forcės duke bėrė tė ulen tensionet e brėndshme nė gjirin e popullsisė;

  • Marrja parasysh e faktorėve tė mjedisit civil duke marrė pjesė nė ekspertizėn e teatrit tė veprimeve, paraprakisht nė planifikimin dhe drejtimin e operacioneve;

  • Zbutja e aksesit tė resurseve civile nė teatėr, nė sajė tė njohjes sė qarqeve civile, duke bėrė qė tė evitohen krizat ose dėmet e rėnda;

  • Vlerėsimi i impaktit tė veprimeve ushtarake nė mjedisin civil nė kuadėr tė planifikimit dhe tė drejtimit tė operacioneve.

3. Mbajtja e mjedisit civil ka pėr qėllim tė zbusė daljen nga kriza. Mbėshtetja tek faktorėt civilė ( organizatat ndėrkombėtare ose joqeveritare, agjencitė qeveritare ose multilaterale, autoritetet lokale, etj.), lejon tė arrihen sa mė shpejt kushtet fillestare tė suksesit, tė kalohet nė fazėn e stabilizimit dhe tė shqyrtohet mosangazhimi i forcės.

Kjo mbajtje ndjek :

  • pėrgjigjen e nevojave jetėsore tė popullatės, nė rast urgjence absolute,operacioni ushtarak nuk mund tė bėjė pėrjashtim nga aspektet njerėzore;

  • zbutjen e vėnies nė veprim tė aktorėve civilė mė qėllim lejimin e tyre tė pėrmbushin sa mė shpejt tė jetė e mundur rolin e tyre qė kanė nė drejtimin e krizave;

  • forcimi i veprimtarive tė faktorve civilė, nėse egziston nevoja si dhe nėse mandati i forcės e parashikon kėtė gjė, me qėllim te arritjes sė situatės finale (‘’end state’’) tė kėrkuar

4. Marrja parasysh e interesave kombėtarė nė kuadrin multinacional ėshtė praktikuar nga tė gjithė kombet. Bėhet fjalė pėr garantimin e marrjes parasysh tė legjitimitetit tė interesave politike, ekonomike dhe kulturore nė lartėsinė e sakrificave dhe tė pėrpjekjeve tė pakundėrshtueshme, tė konsolidimit tė pjesėmarrjes sė kombit nė operacione nė vazhdėn e operacioneve ndėrkombėtare tė Francės.

Giacm ( Gvncu )

Pėr sa i pėrket angazhimeve tė mėparshme, Franca deri tani ka patur kapacitete tė pajisė poste tė ndryshme tė pėrgjegjėsisė ose drejtimit tė CIMIC-ut, por nė imazhin ndaj kombeve tė tjera nuk kishte njėsinė e realizimit permanent. Pėr kėtė arsye, nė 1 Qershor 2001 u krijua Grupimi Ndėrushtarak i operacioneve Civilo-Ushtarake (GIACM), i cili pėr fushėn organike drejtohet nga shefi i shtabit i FT, ndėrsa pėr detyrat nga shefi i shtabit tė ushtriė.

 

Etapat e realizimit ;

Qė prej 10 vitesh, Franca u bė njė nga aktorėt kryesorė nė operacionet e shumta tė paqes nė konflikte tė ndryshme ndėrkombėtare. Nė tė vėrtetė kėto konflikte krijojnė gjithmonė fatin e tyre tė shkatėrimit dhe veprimeve tė luftės, tė cilat shkaktojnė dhimbje e fatkeqėsi nė gjirin e popullatės. Gjithashtu kėrkohet dhe njė administrim i mjediseve tė refugjatėve dhe personave tė shpėrngulur. Pjesėmarrja e ushtarakėve nė rindėrtimin e vėndeve e paqes mbetet thelbėsore.

Pėr ndėrtimin e paqes duhet ditur tė kooperosh me njė botė civile komplekse, dhe mbi tė gjitha tė jesh i aftė tė integrosh ketė ambjent nė tė gjitha operacionet. Siē thotė marrėshali francez Lyatey,- duhet bėrė planifikim qė para nisjes sė krizave, duke i pėrdorur tė gjitha kompetencat pėr tė favorizuar bashkėpunimin civilo-ushtarak.Ushtria franceze i kishte kėto kompetenca, deri nė vitin 1995 me Seksionin Administrativ tė Specializuar (SAS), qė shėrbente pėr administrimin e popullsive lokale. Pas njė ndėrprerje tė gjatė si dhe pėr sa i pėrket angazhimeve tė saj tė mėparshme, Franca zhvilloi njė koncept tė quajtur

Veprimi civilo-ushtarak. (ACM)

Etapat janė si mė poshtė;

1996 - Krijimi i zyrės sė ACM/COIA (Qėndra Operacionale Ndėrushtarake)

1997 - Shpėrndarja e direktivės sė EMA (Shtabi i Pergjithshėm)

1998 - Krijimi i zyrės ACM/CFAT ( Komandimi i Forcės Tokėsore)

CDES( Komandimi i Doktrinės dhe Stėrvitjes Ushtarake)

1991 - Njėsia e parė e ACM nė operacionet jashtė territorit

2000 - Krijimi i zyrės sė ACM/EMF (Shtatmadhoria e Forcave)

2001 - Krijimi i GIACM dhe formacionet e para tė ACM

2002- Koncepti ndėrushtarak i ACM (instruksioni nr.2900 i Mars 2002)

2004 - Deklarata e operacionalitetit

2005 - Koncepti dhe doktrina ndėrushtarake e Bashkėpunimit Civilo- Ushtarak

Personeli

Kuadrot e GIACM janė nė kohė paqe, ushtarakė dhe profesionistė nė shėrbim tė tė tjerėve pėr tė favorizuar veprimin e forcave tė angazhuara dhe kthimin e paqes. Struktura e GIACM i ėshtė kushtuar projektimit dhe veprimit me njė integrim permanent tė personelit aktiv dhe rezervist. Kjo lejon gjithashtu dhe angazhimin e civilėve me arsyen e njė kompetence ose ekspertize pėr poste vėzhguesish ose pėrgjegjėsish nė nivel ndėrkombėtar.

Pajisja materiale

Kjo njėsi do tė kompletohet me materiale nga mė modernet, me mjete transporti taktike si P4 dhe TRM, por gjithashtu dhe me transportues specifikė si tipi 4x4 Land Rover, ose materiale komunikuese me satelit.

 

Misionet e GIACM

1- Misionet prioritare

  • krijimi, forcimi dhe realizimi nė pėrbėrje tė shtabeve, tė njėsive tė planifikuara, i mekanizmit te ACM(veprimi civilo-ushtarak), nė rethana tė vendosuara nga EMA(Shtabi i Pėrgjithshėm)

  • pjesėmarrja nė ekspertizėn e teatrit tė luftimeve

  • formimi i CIMIC kombėtar e ndėrkombėtar

  • vendosje e mekanizmave nė pėrputhje me rrethanat dhe zhvillimet e situatave

 

2- Misionet sekondare

  • pjesėmarrje nė trjajnime dhe simulimet e zinxhirit tė ACM nė stėrvitje

  • kontribuimi nė ecurinė e kthimit tė eksperiencave pėr tė pėrmirėsuar pėrgatitjen dhe realizimin e funksionit operacional ACM

  • pajisja me njė ekspertizė lehtėsuese, nė nivel force tė armatosaur, ndjekja dhe ruajtja e burimeve nė personel ushtarak, aktiv dhe rezervist, e eksperimentuar nė funksionin e ACM

  • mbėshtetje e shtabeve ne fushėn e ‘’bashkėpunimit civilo-ushtarak’’ nė relata me organizma civile ose ushtarake, franceze ose tė huaja, te asocuara nė drejtimi te nxjerrjes nga krizat ndėrkombėtare.

  • Bashkėpunimi me tė gjithė partnerėt

  • Ekspertizė nė fushat e ACM

3- Misionet plotėsuese

  • Tė sigurojė para projektimit, vėnien nė kushte operacionale, individuale e kolektive, si dhe nė stėrvitje te personelit tė GIACM

4-Misionet konjukturale

  • Pėrfundimi i instalimit tė grupimit nė infrastrukturėn e Lionit

  • Kryerja e realizimit, formimit dhe stėrvitjes sė komponentėve tė saj aktivė e rezervistė.