Misionarët e paqes, 7 vjet histori në katër shtete

Nga Mina QIRICI

E nisën këtë rrugë para shtatë vjetësh...Ishte fillimviti i 2002, kur avioni i parë i paqeruajtësve shqiptarë nisej për herë të parë me misonin e paqeruajtësve në Afganistan. Komandanti i parë i kontigjentit të parë të paqeruajtësve shqiptarë ishte djaloshi nga Shishtaveci i Kukësit, Arben Kingji. Majori i ri ende nuk kishte mbushur të tridhjetë vitet e jetës së tij, kur mori përsipër këtë mision, sa të vështirë aq edhe fisnik. Do të drejtonte dhe do të komandonte drejtpërsëdrejti komandot shqiptare në fushën e luftës. Komandot shqiptare, pjesë e Batalionit Special të Regjimentit Komando të Forcave tona të Armatosura ishin "dallëndyshet e para" që merrnin përsipër një mision të tillë. Ndonëse të pakët në numër, ata ishin dhe mbetën të...parët. "Emocionet ishin të mëdha, kujton misonin e parë të jetës së tij, por edhe të paqeruajtësve shqiptarë major Kingji. Kur avioni u ngrit lart në qiell, të gjithë hodhëm vështrimin poshtë në tokë. Në aeroportin e Rinasit kishim lënë të dashurit tanë: nënat, baballarët, motrat, vëllezërit, bashkëshortet dhe fëmijët. Po fluturonim drejt së panjohurës. Në një vend të largët dhe në një kontinent, emrin e të cilit e kishin hasur vetëm nëpër harta. Dinim se në Afganistan luftohej; se talebanët dhe muhaxhedinët ishin terroristë të rrezikshëm; se minat surprizë dhe kamikazët ishin të pranishëm në çdo pëllëmbë toke të këtij shteti aziatik që aspironte demokracinë por forcat e errëta nuk e linin të qetë. Megjithatë, ne ishim të vendosur t'i shkonim misionit me sukeses deri në fund, qoftë edhe me jetët tona. Lufta është risk. Jo të gjithë ata që nisen në luftë do të kthehen shëndoshë e mirë. Ne e kishim marrë në sy rrezikun. Në repart ishim stërvitur dhe përgatitur në mënyrë të tillë që t'i bënim ballë çdo kamikazi dhe terroristi. Do të luftonim për të mbrojtur paqen. Ishte privilegj i madh që për herë të parë në historinë e Forcave tona të Armatosura na takonte ne, komandove të batalionit special, të ishim të parët që do të përballeshim me një situatë të vërtetë luftarake dhe aq më tepër në një vend të panjohur. Pak vite më parë, ishin ushtarakët e huaj ata që ruanin paqen në vendin tonë, ndërsa tani ishim ne, komandot shqiptare që do të ruanim paqen në një vend të huaj. Kohët kishin ndryshuar në favorin tonë. Vështrimet e paqeruajtësve, kur iu afruam aeroportit të Kabulit, ishin ngulur mbi mua. Sigurisht, unë isha komandanti i misionit dhe gjithçka do të varej nga unë. Nga zotësia, përgatitja, përkushtimi dhe guximi im. Komandanti, i çdo rangu qoftë, kur niset në mision apo në beteja të vërteta luftarake, duhet të jetë më i guximshmi, por edhe më i kujdesshmi. Nga fjalët, urdhrat dhe veprimet e tij varet suksesi apo dështimi i operacioneve. Isha i vendosur që kudo të udhëhiqja efektivin me shembullin vetiak. Nëse komandanti hidhet i pari në zjarrin e betejës, ushtari e ndjek pas me besim dhe guxim. Për mua si komandant misioni, që ishte edhe i pari mision luftarak në historinë e FA shqiptare, qëllimi kryesor ishte të krijoja besimin e duhur tek vartësit. Besimi është çelësi i suksesit në çdo betejë. Prandaj iu drejtova ushtarëve me këto fjalë: "Zotërinj ushtarë, nënoficerë dhe oficerë! Misioni që na është ngarkuar është i përbashkët. Bashkë u nisëm nga atdheu ynë Shqipëria dhe po bashkë do të kthehemi fitimtarë. Nëse ndodh që në fushën e luftës do të mbetet ndonjëri prej nesh, i pari që do të ketë këtë "fat" do të jem unë. Por edhe nëse kthehemi fitimtarë, përsëri në ballë të kësaj fitoreje do të jem përsëri unë. Bashkë do të jemi në çdo operacion dhe situatë luftarake sado e vështirë qoftë. Më ndiqni pas dhe nuk do të mbeteni të zhgënjyer!"
I pari që vuri këmbën në tokën e "luftës" ishte ai, komandanti i misionit, njëzet e nëntë vjeçari nga Shishtaveci, majori Arben Kingji. "E shikoni këtë këmbë? - u tha komandove. Vërtet është e para që preku tokën afgane, por do të jetë e fundit që do të largohet nga kjo tokë kur të mbarojë misioni...". Dhe ashtu ndodhi. Gjashtë muaj paqerujatësit shqiptarë të komanduar dhe të drejtuar nga majori Arben Kingji kryen misione nga më të vështirat në Afganistan. Morën pjesë me shumë sukses në çdo aksion dhe operacione luftarake. Paqeruajtësit shqiptarë dhe komandanti i tyre nuk u trembën para asnjë vështirësie. Edhe kur plumbat e talebanëve u fërshëllenin rrëzë veshëve, edhe kur minat surprizë u plasnin afër këmbëve, edhe kur kamikazët hidhnin veten në erë pranë tyre. Paqeruajtësit shqiptarë dhe majori Arben Kingji kishin bërë një betim: të kryenin me nder detyrën që u ishte caktuar. Dhe ata u kthyen faqebardhë në atdhe. Ata ishin dhe mbetën paqeruajtësit e parë shqiptarë në misonin e tyre të parë jashtë atdheut. Në aeroportin e Rinasit u pritën si heronj. Nga shtatorja e bronxtë "Nënë Tereza" i bekoi me fjalët e ngrohta: "Mirë se erdhët në atdhe bijtë e paqes!"
Nga ajo ditë kanë kaluar më shumë se shtatë vjet...Në këto vite janë me qindra paqeruajtësit shqiptarë që kanë shkuar me misione në Bosnje-Hercegovinë, Irak, Afganistan dhe tani së fundi në Çadin e largët afrikan. Numri i paqerujatësve shqiptarë tani që ata janë bërë pjesë dinjitoze e aleancës më të madhe dhe më të fuqishme të planetit NATO, ka arritur jo në qindra, por në mijëra vetë. Ka paqeruajtës që kanë shkuar në misione, më shumë se njëherë, madje edhe nga 3-4 herë. Ata tani quhen me të drejtë "veteranë" të ruajtjes së paqes kundër terrorizmit botëror.
Edhe këtë fundviti "Nënë Tereza" përcolli për në mision kontigjentin më të ri të paqeruajtësve shqiptarë.
Është kontigjenti i tretë i paqeruajtësve, që fluturoi në kontinentin e largët afrikan: nëntë oficerë, njëzet e pesë nënoficerë dhe njëzet e nëntë ushtarë profesionistë. Gjashtëdhjetë e tre paqeruajtës shqiptarë, pjesë dinjitoze dhe e mirëstërivitur e Regjimentit Komando, zemra dhe emblema e Forcave tona të Armatosura.
U nisën nga aeroporti ndërkombëtar "Nënë Tereza" i metropolit shqiptar Tirana, më datën 12 dhjetor. Në një ditë të ftohtë dimërore, kupola e malit të Dajtit ishte mbuluar nga dëbora e parë. Në metropolin e Çadit gjetën vapën përvëluese të kontinentin të zi. Që nga kjo ditë, komandot shqiptare, veç misionit dhe detyrave të rëndësishme që po kryejnë në "Kamp Europa", po përballen fizikisht edhe me temperaturat e larta, që variojnë nga 32 deri në 52 gradë celsius. Një klimë më tepër se përvëluese. "Jemi përgatitur për gjithçka", thotë dyzetenjë vjeçari Besim Çela. Majori nga fshati Gjeorgjova i Skraparit është shef i operacioneve dhe stërvitjes në Batalionit Special të Regjimentit Komando, nga ku ka dalë edhe kontigjenti. Në të njëjtën kohë, major Çela është edhe komandanti i misionit në Çad. Për të ky është misioni i parë në jetën e tij prej ushtaraku me një stazh pune prej gati gjashtëmbëdhjetë vjetësh.
Dëshira për t'u bërë oficer i lindi kur ishte fëmijë. Në shtëpinë e tij, asokohe vinte në fshat, xhaxhai, oficer në Brigadën e Xhenios në Lezhë. Më shumë nga nëntë fëmijët, shtatë djem dhe dy vajza, që kishte i ati, Resmiu, ishte Besimi, më i vogli, ai që gëzohej më tepër për ardhjen e xhaxhait në fshat. Tek ai pëlqente uniformën e ushtarakut, kapelen dhe, sidomos armën. "Xhaxhai im, kujton major Besim Çela, kishte një pistoletë të vogël, të zezë. Ai e ndjente dëshirën time për armën dhe m'a jepte t'a mbaja disa çaste në dorë. Madje, njëherë qëllova me të në pyllin e fshatit. Nga ajo ditë më lindi dëshira të bëhesha, si xhaxhai im: oficer.
Pas mbarimit të shkollës së mesme të përgjithëshme në Potom, e mbajta "frymën" në Akademinë Ushtarake "Skënderbej". Ishte viti 1993, kur u diplomova për gjitharmësh dhe vesha uniformën e oficerit. Mbi supe kisha spaletat me yjet e nëntogerit. Atë ditë xhaxhai më tha: "Urime, m'a kalove edhe mua. Në kohën time unë nuk mbaja grada, pasi ishte një marrëzi e kohës, që lamë pas. Bukuria e uniformës së oficerit janë gradat. Sa më të larta t'i kesh aq më tepër përparon në karrierë... . E nisa punën në rolin e komandantit të togës në Brigadën e Tepes në Shkodër...".
Nga ajo kohë, karriera e oficerit Besim Çela pati vetëm rritje. Në vitin 1995, ai u bë pjesë e Regjimentit Komando, ku ka kryer me sukses një sërë detyrash, që i janë ngarkuar. "Kjo e fundit është me e rëndësishmja dhe më e bukura e jetës sime", thotë majori. "Të jesh komandant misioni në Çadin e largët afrikan është vlerësim për çdo ushtarak, por edhe besim, që kanë për ty eprorët. Është kjo arsyeja pse dua të falënderoj komandantin e Regjimentit, kolonel Dritan Demiraj dhe zëvendësin e tij, nënkolonel Riza Zaja. Besimin e tyre dua t'a justifikoj me punë dhe përkushtim. Jam mëse i bindur se do të kthehemi pas gjashtë muajsh nga Çadi me mision të përmbushur me sukses, jo vetëm unë, por gjithë kontigjenti që drejtoj dhe komandoj".
Tani ata ndodhen në bazën ushtarake "Kamp Europa", të kryeqytetit të Çadit, N'Djamena. Detyrat që u janë ngarkuar po i kryejnë me shumë sukses, përkushtim dhe profesionalizëm të lartë. Kontigjenti i tretë i paqeruajtësve shqiptarë u nisën në Çad me një status të ri dhe të veçantë: atë të anëtarit në aleancën më të madhe dhe më të fuqishme të globit, NATO. Edhe uniforma që mbajnë veshur është e këtyre standardeve. Për të justifikuar këtë status, që jo shumëkush e ka eskluzivitet, komandot shqiptare iu nënshtruan një stërvitje me standarde të larta bashkëkohore në poligonet dhe terrenet e repartit në Zall Herr. Stërvitja e tyre zgjaste dymbëdhjetë orë pa ndërprerje: nga ora shtatë e mëngjesit dhe deri në orën shtatë të darkës. Më tepër se, tridhjetë ditë komandot paqeruajtës iu nënshtruan stërvitjeve me ngarkesa të larta fizike dhe psikologjike. Temat që zhvillonin ishin të ngjashme me ato që tani po hasin në Çad. Me anë të brifingjeve të ndryshme u njohën me situatat politike, ekonomike dhe gjeografike të zonës ku do të kryejnë misionet e tyre. Herë pas here kanë marrë kontakte me telefon apo postë elektronike, me komandantin e kontigjentit të dytë, kapiten Mentor Palluqi, që kryente misionin në Çad dhe përfaqësuesin e lartë të Shtabit të Përgjithshëm, nënkolonel Fiqiri Hoxha. Nga ata mësuan gjithçka: kushtet e terrenit, klimën, situatat, vështirësitë që do t'u dalin përpara dhe që nuk janë të pakta: temperaturat e larta, që arrijnë deri në 50 gradë celsius, insektet helmuese dhe gjarpërinjtë, psikologjia dhe traditat e banorëve të zonës etj.
A është e vështirë detyra që ka marrë përsipër majori Besim Çela në misonin e tij të parë në Çad? "Për ushtarakun, si detyrat e vështira dhe ato më pak të vështira, duhen vlerësuar njëlloj. Puna e ushtarakut është që t'i realizojë këto detyra në kohën e duhur dhe me cilësi të lartë. Për mua personalisht, çdo detyrë që më ngarkohet, është e rëndesishme. Nuk ka detyra të parëndësishme në ushtri. Pjesë e tyrë është edhe Çadi".
Festat e fundvitit do t'i gjejë kontigjentin e tretë të paqeruajtësve shqiptarë në kontinetin e largët afrikan, në krye të detyrave dhe misionit që u është ngarkuar. Sigurisht, ata do të përshëndesin në telefon, familjarët dhe të dashurit e tyre që kanë lënë në Shqipëri, nga Çadi. "Në shtëpi, thotë majori, kam lënë dy fëmijët e mi: Asjanën, vajzën dhjetë vjeçare dhe Iglin, djalin katër vjeçar. Më vjen keq që do t'u mungoj, po kjo është pjesë e jetës së çdo ushtaraku, kudo në botë".
Edhe për Klodian Llakaj, zëvendëskomandant i kontigjentit të tretë, Çadi është misioni i parë. Ditën e nisjes kishin shkuar për t'a përcjellë, i ati, nënkolonel Robert Llaka, pedagog në Akademinë e Mbrojtjes, nëna Shirlika dhe vëllai i vogël Ergysi. Krahun ia shtrëngonte fort një vajzë simpatike. Ishte e fejuara e togerit, Eriselda. Vajza ndiehej më e emocionuara në këtë përcjellje. Po ajo vetëm qesh dhe i uron rrugë të mbarë. Ndoshta do dëshironte t'i kalonin festat e fundvitit bashkë, por Ersilda e di shumë mirë se, misioni në Çad është pjesë e detyrës së togerit Klodian Llakaj.

"Dallëndyshja e parë" e Çadit...
Ashtu si Afganistani, Iraku, apo Bosnjë-Hercogovina të cilët kanë "dallëndyshet e para" të misioneve paqeruajtëse, kontigjentet që kanë vënë këmbën për herë të parë në këto vende në misonin fisnik të paqeruajtësit, ashtu edhe Çadi i kontinentit të largët afrikan ka misionin e parë të paqerujtësve shqiptarë në këtë vend të largët.
Ishte 17 korriku i vitit 2008, në aeroportin e Rinasit 63 komando shqiptare, për herë të parë fluturojnë në kontinentin afrikan, pjesë e operacionit Eufor Tchad-RCA, në përbërje të trupave franceze, të komanduara nga gjenerali irlandez Patrick Nash. Paqeruajtësit shqiptarë ishin pjesë e kompanisë së parë të batalionit të parë të Regjimentit Komando. Kapiteni Bekim Fisniku ishte komandant misioni. Na kujtohen fare mirë fjalët e tij para nisjes në kontinentin e zi: "Misioni është me të vërtetë i vështirë, por plotësisht i realizueshëm. Do të shkojmë në një kontinent të panjohur më parë. Dikur, Çadin e kemi parë vetëm në hartë. Tani po e njohim më nga afër, jo vetëm si terren, por edhe kulturën e këtij populli, doket, zakonet, traditat, besimet fetare, gjithçka. Kemi zhvilluar dy brifingje për njohjen e Çadit. E dini kush më ka habitur më tepër? Është vendi ku fliten 120 gjuhë të ndryshme të bashkuara në dymbëdhjetë fise".
Kapiteni dibran Bekim Fisniku dhe paqerujatësit shqiptarë, që që ai komandoi në Çadin e largët afrikan, u kthyen në atdhe krenarë. Ata kishin përmbushur me sukses të gjitha detyrat, që u ishin ngarkuar me dinjitet dhe përkushtim. Veç suksesit ata njihen në historikun e Regjimentit Komando si "dallëndyshet e para" të misionit historik në kontinentin afrikan.
Ashtu si ka mbiemrin, fisnik është edhe nga zëri dhe shpirti. Tregon se mbiemri "Fisniku" i ka mbetur nga stërgjyshi. Dibrani i lashtë la pas krahëve malin e Korabit dhe u nis në Anadoll për një jetë më të mirë. Puna, sjellja e tij e mirë, fjalët e mençura që zinin vend tek çdo bashkëbisedues, i ranë në sy pashait të Anadollit. E quajti "arnautin nga dibra fisnik". Kështu i mbeti mbiemri edhe kur u kthye në vendlindje pas një emigrimi të gjatë. Stërnipi i tij ka trashëguar nga stërgjyshi, jo vetëm mbiemrin, por edhe fisnikërinë e shpirtit. Këtë fisnikëri mundohet t'ua përçojë edhe komandove që ka nën drejtim. Ata zëvëndësuan në këtë mision trupat suedeze dhe detyra parësore e tyre ishte sigurimi i bazës ushtarake të Komandës Evropiane në kryeqytetin e Çadit, N'Djamena. Krahas ruajtjes së bazës, e cila u krye 100 për qind nga paqeruajtësit shqiptarë, ata zhvilluan edhe patrullim, shoqërim konvoji dhe shpërndarje ndihmash humanitare. Në ballë të kontigjentit ishte kurdoherë ai, kapiten Fisniku. "Në vitet 2005-2006 kam qënë në Mosul të Irakut në misionin tim të dytë në rolin e komandantit të togës, thotë ai. Atje kishim për detyrë ruajtjen e aeroportit të Mosulit. Tani Iraku, jo vetëm për mua, por për shumë komando, është bërë diçka e zakonshme në misionet tona. Prandaj kur u nisëm në Çad, të them të drejtën, u gëzuam të gjithë. Ishte një kontinent i ri dhe një eksperiencë e re. Misionet, kudo qofshin ato, në çdo cep të globit, janë pjesë e detyrës mëse të zakonshme për çdo komando dhe i quajmë me të drejtë "misionet e radhës". I kemi lënë pas krahëve emocionet e fillimit. Kryesore për komandot është realizimi i detyrave sipas standardeve të kërkuara nga NATO, pjesë e së cilës tani jemi denjësisht".
Për kapitenin Bekim Fisniku, Çadi ishte misioni i tretë në jetën e tij prej tridhjetë e dy vjeçari. Mbresa dhe emocione ruan nga misioni i parë në dhjetor të vitit 2001 në Bosnje-Herzegovinë. Atëherë komandanti i togës së paqerujatësve shqiptarë ishte vetëm njëzet e katër vjeç. Ishte një përvojë e re për oficerin e ri që sapo kishte mbaruar Akademinë Ushtarake "Skënderbej". Pavarësisht se vinte nga jeta civile, ku kishte mbaruar shkollën e mesme të përgjithshme "Seit Najdini" në qytetin e Peshkopisë, dibranit të ri i pëlqente uniforma ushtarake. Gëzimi i tij do të dyfishohej kur e emëruan komandant toge në Regjimentin Komando, zemra dhe elita e Ushtrisë shqiptare. Çdo ushtarak do të ndjehet më tepër se krenar të shërbejë në këtë repart. Nga misoni në Bosnje, ai kujton tridhjetë ditët e qëndrimit në Gjermani. Atje u stërvitën dhe u trajnuan me metodat e Ushtrisë gjermane të paqeruajtësve, sidomos vënien në punë të rolit të nënoficerit, shtylla kurrizore e çdo ushtrie. Kjo eksperiencë e fituar në Ushtrinë gjermane i shërbeu shumë paqeruajtësit shqiptar në Bosnje, për t'a realizuar me sukses misonin e tij të parë. "Në dy misionet e mëparshme, - thotë kapiteni, - isha thjesht një komandant toge që përgjigjesha për detyrat e mia, ndërsa në Çad, përgjegjësia ishte tepër e madhe. Nën drejtimin tim vepruan 63 oficerë, nënoficerë dhe ushtarë profesionistë. Përvoja e fituar, jo vetëm e imja, por edhe e komandove të tjerë, ishte "gur themeli" në misonin tonë në Çad. Komandot shqiptare ishin më tepër se të barabartë me trupat e tjera anëtare të NATO-s që vepronin në kontinetin afrikan".
Pas "dallëndyshes së parë", është kontigjenti i tretë i paqeruajtesve shqiptarë që ka shkuar në Çad. Është i njëjti sukses dhe i njëjti përkushtim, por tani ata janë më të stërvitur, më bashkëkohor dhe me ndjenjë përgjegjesie më të lartë. Tani Forcat tona të Armatosura janë pjesë dinjitoze e NATO-s.
Në kryeqytetin e Çadit, N'Djamena, kontigjenti i tretë i paqerujatësve shqiptarë u prit nga komandanti i kontigjentit të dytë shqiptar, kapiten Mentor Palluqi. Ishte një takim mbreslënës mes komandove të të njëjtit repart, mes shokësh dhe kolegësh. Kapiten Palluqi ia dorëzoi në mënyrë ceremoniale detyrën majorit të kontigjentit të ri, Besim Çela. Paqeruajtësit shqiptarë nga njëri mision në tjetrin po tregojnë se janë vlera të vërteta dhe dinjitoze të Forcave tona të Armatosura.