Transporti ushtarak, si do të jetë në ushtrinë profesioniste

Dr. nënkolonel
Hekuran A. Rrapaj

Në kompletimin e FA, numërohen rreth 2.000 pajisje e automjete transporti, me rreth 76 tipe e 176 marka të ndryshme. Nga këto, rreth 70% janë prodhime perëndimore dhe 30% lindore. Shumëllojshmëria dhe vitet e përdorimit dhe të shfrytëzimit të tyre mbetet shqetësimi i shërbimit të transportit, kryesisht në planifikimin e rinovimit, freskimin dhe kompletimin e inventarit të pajisjeve të transportit ushtarak. Aktualisht, nën kujdesin e drejtpërdrejtë të ministrit të Mbrojtjes dhe të shefit të Shtabit të Përgjitshëm të FA, për çdo vit deri në vitin 2015, janë planifikuar dhe miratuar deri në 600 milionë lekë në vit, vetëm për blerje të reja, modernizimin, tipizimin dhe kompletimin me pajisje dhe mjete transporti për Forcat e Armatosura. Ky është një vlerësim i madh që i bëhet këtij shërbimi.

Struktura, teknologjia dhe transporti, përbëjnë tani një trinom, që në momentet aktuale të transformimit të Forcave të Armatosure, sigurojnë dhe plotësojnë kohezionin e kërkuar në zbatim të misionit që shërbimit të mbështetjes me transport ushtarak i është ngarkuar. Volumi i madh i lëvizjes kërkon transportimin e vrullshëm, fleksibël e të manovrueshëm për t'ju përshtatur momentit që diktohet. Për këtë qëllim, transporti ushtarak ka depërtuar në çdo moment dhe vend që ka lindur nevoja për të. Por, në procesin e këtij zhvillim ka edhe pengesa. Nga strukturat e shërbimit të transportit ushtarak në FA, kërkohet që teknikat e vjetra, për shkak të kohës së kaluar, metodave të organizimit e drejtimit të pajisjeve transportuese të ngelura në vite, pa nostalgji duhen flakur nga përdorimi për shkak të paleverdisë ekonomike. Në muajin prill 2009, nga ana e Sektorit të Transportit në Drejtorinë e Logjistikës në SHP të FA, u zhvillua një mbledhje mësimore me pjesëmarrje të gjerë të shefave dhe specialistëve të transportit, duke u përqëndruar kryesisht në njohjen dhe zbatimin e akteve ligjore dhe nënligjore, manualeve përkatës, kryesisht mbi procedurat e propozimet që duhen bërë për nxjerrjen jashtë përdorimit të pajisjeve e mjeteve të transportit ushtarak. Mbas propozimeve të dërguara nga njësitë dhe repartet e FA për këtë qëllim, grupi i inspektimit i Shtabit të Përgjithshëm të FA, ka verifikuar: mjete transporti, kompetencë e ministrit të Mbrojtjes 22O copë, ndërsa pajisje të ndryshme, kompetencë e SHSHP të FA, u kontrolluan rreth 1.015 copë. Janë përfunduar projekt, urdhrat për miratim për nxjerrje jashtë përdorimit, kompetencë e ministrit të Mbrojtjes për 192 mjete transporti dhe për rreth 919 pajisje të ndryshme, kompetencë e shefit të Shtabit të Përgjithshëm të FA. Për sa më sipër, infrastrukturat mbartëse të tyre, bashkë me to edhe ndotjet teknologjike të krijuara nga ky fakt janë bërë shqetësim i ditës për mjaft njësi e reparte. Ndihmat e ardhura dhe kryesisht blerjet e reja, kërkojnë nga i gjithë personeli i shërbimit të Transportit ushtarak një menaxhim të drejtë, të specializuar profesional, ushtarak e teknik, si ndryshime në përcaktimin e interesave dhe objektivave vendimtare. Vetëm gjatë 2 viteve të fundit, nga fondet e Ministrisë së Mbrojtjes, dhënë nga buxheti i Shtetit, janë blerë rreth 40 mjete të reja transporti. Gërshetimi i teknologjive të ndryshme, thithja dhe aplikimi i informacionit të ri shkencor, kapërcimi i rezistencave të ideve të vjetëruara etj,. përbën sot një nga faktorët më dinamikë e real të strukturave të transportit ushtarak.
Plani i zhvillimit Afatgjatë i FA, "Vizion Strategjik 2020", si dhe dokumenti i miratuar nga ministri i Mbrojtjes, ''Koncepti dhe strategjia e modernizimit të sistemit të transportit tokësor me automjete në FA", janë dokumenta bazë, për modernizimin e sistemit të transportit tokësor me automjete në FA. Njëkohësisht, janë përcaktuar variantet më të mundshëm për të përzgjedhur automjetet për qëllime ushtarake së bashku me përparësitë e tyre. Parku i transportit ushtarak, gjithmonë e më tepër do të karakterizohet nga një prejardhje komerciale, të përshtatura me kërkesat e veçanta për përdorim në FA, bazuar në një numër të reduktuar tipesh e prodhuesish, me tregues të lartë taktiko-logjistik, si dhe me një efektivitet ekonomik të pranueshëm.
Automjetet që blihen janë prodhime të viteve të fundit, teknikë bashkëkohore dhe e integrueshme me vendet anëtare të NATO-s, ku aderojnë të sukseshëm edhe strukturat e transportit ushtarak, si dhe të ndërveprueshme me sistemin e infrastrukturës civile dhe ushtarake të vendit tonë. Për automjetet e reja të blera, sigurohet asistenca e firmës gjatë dhe pas mbarimit të garancisë, kryesisht në procedurat e mirëmbajtjes nëpërmjet serviseve që kanë këto kompani në vendin tonë. Distributorët për blerje, janë shtete partnerë afatgjatë me ushtrinë dhe vendin tonë, që kanë përvojë të suksesshme në kompletimin me mjete transporti të vendeve anëtare të NATO-s. Në kuadër të bashkëpunimit ushtarak midis Forcave tona të Armatosura dhe Ushtrisë gjermane, gjatë muajit tetor të këtij viti, nga ana e Kompanisë "Mercedes Benz", në Shkollën e Trupës, Pezë-Helmës, u bë një demonstrim dhe testim mjaft rezultativ për kamionin e mesëm të tipit Mercedes Benz "UNIMOG 4000". Sipas një programi të veçantë të hartuar, në bashkëpunim dhe koordinim nga sektori i Transportit në Drejtorinë e Logjistikës në SHP të FA me kompaninë Mercedes Benz dhe me KDS, kamionët e transportit ushtarak "UNIMOG 4000", së bashku me specialistët gjermanë, me shpenzimet e mbuluara nga pala gjermane, për një periudhë 15 ditore, u realizua një trajnim i veçantë i personelit përdorues, shfrytëzues e të mirëmbajtjes kryesisht nga KM. Gjatë këtij trajnimi, dolën në pah mjaft tregues të mirë tekniko-taktik e shfrytëzues të këtij mjeti transportues ushtarak. Shërbimi i Transportit ushtarak, ka kaluar në disa faza ristrukturimi, përmes të cilëve është synuar plotësimi i objektivave dhe standardeve që ka çdo strukturë e FA. Ballafaquar me standardet e kërkuara në kuadrin e integrimit, zhvillimit teknollogjik, globalizmit në shkencë dhe në teknikë, reflektohet se, praktikat e reja standarde integruese, ballafaquar me sfidat dhe risitë e zhvillimit, misioni i Transportit ushtarak në Forcat tona të Armatosura, paraqitet tejet i vështirë dhe me mjaft të papritura. Krahas rritjes së nivelit të standardeve, ajo që ka mbetur e pandryshuar dhe që nuk është ndërprerë për asnjë moment gjatë këtyre viteve, kanë qenë operacionet për transportimin e pajisjeve dhe materialeve logjistike sipas standardeve të klasave të furnizimit, si dhe pikërisht operacioni i përqendrimit i mijëra e mijëra ton armatim-municioneve, demilitarizimi i tyre. Kjo detyrë ngelet më delikatja dhe më e vështira, gjatë proçesit të ristrukturimit e reduktimit të Forcave të Armatosura. Është ky një mision që vazhdon të kryhet me të njëjtën ritëm e përkushtim nga strukturat transportuese.
Të vetëdijshëm se, janë pjesë e misionit të madh kombëtar për sigurinë e komunitetit, në të gjitha zonat ku dhe ndodhen municionet, strukturat transportuese, kryesisht të Komandës Mbështetëse, duket se kanë vite që janë përshtatur mrekullisht me praninë e rrezikut në çdo itinerar që kryejnë. Përvoja e fituar me shumë sukses në përfundimin e projektit të asgjësimit të municioneve të rënda, i konsideruar me të drejtë si projekti më i madh demilitarizues në vend, që nisi në vitin 2007, u bë e mundur asgjësimi i 2 772 ton municioneve detare dhe të aviacionit, 5 781 mina detare dhe bomba aviacioni, 307 silura, 39 785 djegore dhe donatorë, gjithsej mbi 46.000 artikuj. Nga asgjësimi i tyre u reduktuan 11 grup depo, që nga Gjadri, Porto-Romano, Kuçova, Pashalimani, Sazani dhe deri në Sarandë, disa prej të cilave ishin pranë qendrave të banuara dhe përbënin një rrezik eminent për banorët e tyre. Edhe gjatë vitit 2009, janë transportuar për asgjësim e demilitarizim, me masa sigurie dhe pa ngjarje apo premisa për ngjarje të jashtëzakonshme, rreth 250 tonë municione të ndryshme e materiale të tjera të rrezikshme.
Shqipëria më e sigurtë, qytetarët më të sigurtë, ky është edhe objektivi më i rëndësishëm që kanë synuar Forcat e Armatosura gjatë kësaj periudhe e në vazhdim. Strukturat e shërbimit të Transportit ushtarak, janë në ballë të këtij objektivi madhor. Kudo e veçanërisht në shërbimin e transportit, "inteligjenca" po merr një rol gjithnjë e më qendror. Domosdoshmëria e efektivitetit dhe e mjeteve për arritjen e këtij kualifikimi të nevojshëm, të detyruar nga teknologjia e kohës, nga strukturat e reja fleksible, operacionale, jashtë skemave burokratike, sigurohen me anën e përgatitjes (stërvitjes). Për t'u përgatitur në mënyrë profesionale, shkencore, ushtarake e teknologjike, i tërë personeli i transportit ushtarak, është i përfshirë në një proces të gjerë, të gjatë dhe kompleks. Problemi është se si do ta realizojmë këtë. Gjithsesi, gjatë punës që Sektori i Transportit ka bërë për vitin 2009, janë konstatuar edhe disa probleme dhe mangësi, të cilat mendojmë që gjatë kohës së implementimit të strukturës së re në FA duhen korigjuar.
Kërkohet një kualifikim dhe vetkualifikim më profesional nga specialistët e personeli i transportit ushtarak, vendosja e tyre sipas aftësive, kualifikimit përkatës e çertifikimeve të përcaktuara në TOP. Edhe pse ka mjaft ecuri në këtë drejtim, kryesisht në përmirësimin e programeve tekniko-profesionale të trajnimit dhe kualifikimit nga ana e KDS, për Shkollën e Trupës, si dhe përpjekjet që bëhen nga ana e komandave të njësive dhe reparteve për përputhjen e vendosjes së personelit sipas kritereve të miratuara, nisur nga shqetësimet e konstatuara, mendojmë se ende nuk jemi në nivelin e kërkuar. Vendosja e personelit në strukturat e shërbimit të transportit, e specialitetit, jashtë kritereve e çertifikimit të kërkuar, ka krijuar mangësi dhe boshllëqe si në administrimin e teknikës, përdorimin, shfrytëzimin, kontrollet teknike, shërbimet periodike teknike, inspektimet e saj, si dhe në ndjekjen e detyrimeve që lindin nga rregulloret, urdhrat e udhëzimet e dala për këtë qëllim. Shërbimi i transportit ushtarak, nëpërmjet një mbështetje dhe bashkëpunimi me komandat e reparteve dhe strukturave të tjera të mbështetjes logjistike, planifikon masa më të plota organizative e teknike për realizimin e detyrimeve të vendosura nga ministri i Mbrojtjes, shefi i Shtabit të Përgjithshëm të FA, kryesisht për përgatitjen dhe inspektimin vjetor të teknikës sipas standardeve, administrimit të teknikës dhe vlerave materiale. Dobësi janë konstatuar edhe në drejtim të administrimit e plotësimit të dokumentacionit ditor, peroidik e vjetor, planeve të shfrytëzimit të mjeteve të transportit ushtarak, të librezave e kartelave të shfrytëzimit, akteve të gjendjes teknike e procesverbaleve përkatëse, kryesisht për teknikën e miratuar për jashtë përdorimit e asaj që shfrytëzohet me kohë të kufizuar.
Duke marrë në konsideratë problemet e krijuara deri tani, për implementimin e projektit të transportimit të personelit me kontraktorë në FA, kërkohet një anagazhim gjithëpërfshirës i të gjitha strukturave mbështetëse, më qëllim realizimin e kësaj detyre brenda vitit që vjen.
Detyrat e personelit në shërbimin e Transportit ushtarak janë të specializuara. Këto dy ndarje të mëdha, specializimi dhe edukimi, ngelen të përfaqësuara nga dy karakteristikat bazë në shërbimin e transportit ushtarak: Misioni dhe bindja. Harmonizimi i tyre do të sjellë suksesin e komandimit e të drejtimit në sektorin e transportit ushtarak në FA.