| |
Mina Qirici
Është një personel modest me njëzet e nëntë punonjës, katër prej të cilëve janë ushtarakë. Megjithatë, janë këtë njerëz modestë, që i japin çdo ditë jetë Arkivit Qendror të Forcave të Armatosura me punën dhe përkushtimin e tyre për të arshivuar, koleksionuar dhe ruajtur në çdo kohë memorjen e Ushtrisë shqiptare, si vlerë e veçantë jo vetëm historike por edhe kombëtare. U krijua si domosdoshmëri e kohës më 21 mars 1964. Por dëshira për të patur një arkiv lindi qysh në vititn 1932 me një ligj të veçantë për ngritjen e Arkivit, Bibliotekës Kombëtare dhe Muzeut. Fatkeqësisht, mbretëria e asaj kohe arriti të realizonte vetëm ngritjen dhe funksionimin e Bibliotekës Kombëtare, e cila ka një moshë 78 vjeçare.
Dr. i Shkencave, nënkolonel Zaho Golemi, drejtor i Arkivit, thotë se, Arkivi Qendror i Forcave të Armatosura është institucion qendror i sistemit të Mbrojtjes, që varet nga ministri i Mbrojtjes. Në të njëjtën kohë ka edhe vartësi metodologjike-profesionale nga Drejtoria e Përgjithshme e Arkivave të Shtetit (DPASH), që emërtohet arkiv sistemi. Sipas nënkolonelit pasionant për detyrën ku e kanë caktuar, misioni i AQFA është: “Grumbullimi, përpunimi tekniko-shkencor, ruajtja, administrimi dhe vënia në shfrytëzim për interesa studimore a private të të gjitha llojeve të dokumenteve që janë krijuar e krijohen gjatë veprimtarisë në FA, të cilat shpallen me RHK (Rëndësi Historike Kombëtare)”.
Arkivi disponon në të gjithë sektorët afërsisht 700.000 dosje dokumentesh (fashikuj), të krijuara nga viti 1922 e deri në vitin 1994; 370 inventare për shfrytëzim të dokumentacionit; 3685 bobina filmike të dokumenteve; 306 flamujë luftarakë të brigadave sulmuese, si dhe reparteve dhe njësive të FA; 147 vula zyrtare të reparteve e njësive, 40 rregjistra amëza të ish- Shkollës së mesme “Skënderbej” nga viti 1949 deri 1992; 20 amza të ish- Shkollës së Lartë të Bashkuar dhe të Akademisë Ushtarake “Skënderbej” 1959-2004, si dhe rregullore e libra të krijuara në sistemin e FA nga viti 1931 deri në vitin 1993.
I gjithë kjo pasuri historike ushtarake dhe kombëtare është vazhdimisht nën kujdesin e pesë sektorëve që funksionojnë brenda këtij institucioni të rëndësishëm si: Personel–Administratës; Ruajtjes e Përpunimit të Dokumentave Administrative; Dokumentave Teknike dhe ish-PPSH-së; Dokumentave TS e SHIU-t; Laboratorit e Fonotekës dhe Shfrytëzimit.
Zaho Golemi nuk ka më shumë se një vit që është emëruar, drejtor i Arkivit të Ushtrisë, por flet për të me pasionin e një historiani dhe studiuesi bashkëkohor, pasi edhe formimi i tij profesional dhe kulturor është i tillë. Nuk është vetëm një ushtarak me përgatitje dhe arsimim të lartë profesional, si brenda ashtu edhe jashtë vendit, por edhe studiues shkencor. Në vitin 2004 mori gradën shkencore “Doktor i Shkencave”. Një vit më pas përfundoi 0suksesshëm Akademinë Diplomatike shqiptare. Është autor i tetë librave, tekseve dhe manualeve, si studiues dhe me bashkëautorësi dhe me dhjetra artikuj në shtypin shqiptar dhe jashtë vendit; pjesëmarrës në disa konferenca ballkanike me artikuj shkencorë të fushës historike; pjesëmarrës në mjaft stërvitje me vendet anëtare të nATO-s dhe PfP etj. Nënkoloneli ambicioz dëshiron që edhe Arkivit t’i japë këtë ambicje dhe profesinalizëm. “Për këtë qëllim, thotë ai, synoj që Arkivin Qendror të FA ta baj të barazvlefshëm me standardet e arkivave të ushtrive të NATO-s; të kryej kompjuterizimin dhe digitalizimin e tij në mënyrën më bashkëkohore; ta kthej këtë institucion të rëndësishëm në një “arkiv të hapur”, i cili t’u shërbejë të gjithëve (studiues të vendit dhe të huaj); të zbatohet me përpikmëri kodi deontologjik, që është kodi i arkivistëve të botës”.Synimet e drejtorit i mbështet edhe nënkolonel Edmond Doda, i cili nuk ka shumë kohë që është emëruar nëndrejtor i arkivit, pas përfundimit të Kursit i Komandës dhe Shtabit të Përgjithshëm në Akademinë e Mbrojtjes. Një vit më parë ka përfunduar studimet në Univeritetin e Tiranës për Histori-Filologji. Ndërkohë vazhdon masterin në universitetin UFO “Politika e jashtme dhe diplomacia”. Sigurisht, Arkivi Qendror i FA-së kërkon drejtues jo vetëm të përkushtuar, por edhe të arsimuar dhe të aftë profesionalisht. Studiuesi dhe historiani Petrit Belliu ka ditë që vjen në Arkivin e Ushtrisë. “Jam duke përgatitur një monografi për jetën e Myftar Xhindollit, ish- komandant i batalionit të dytë në Brigadën e 7-të Sulmuese, thotë ai. Të them të drejtën në këtë arkiv po gjej një material të pasur për të. Por ajo që më bën më tepër përshtypje është puna e mirë që bëhet në këtë arkiv, ku çdo historian, apo studiues, i vendit apo i huaj, jo vetëm që e ka derën e hapur, por është i mirëpritur dhe i mirërespektuar. E meriton atë që tha pak më parë nënkolonel Golemi se ky institucion është me të vërtetë një “arkiv i hapur” për të gjithë. Kjo, pa dyshim, është arritje...”.
Ja disa nga detyrat themelore të arkivit:
Administron dhe ruan dokumente të krijuara gjatë veprimtarisë së FASH;
Përpunon, ruan, administron dokumente me RHK qe janë krijuar dhe krijohen gjatë veprimtarisë së MM, SHPFA, njësive, reparteve dhe institucioneve në varësi të tyre;
Përgatit dhe vë në shfrytëzim për qëllime studimore a private sipas rregullave të përcaktuara nga ligji, të dokumenteve që ruan dhe administron. Jep informatë arkivore apo fotokopje dokumentesh sipas kërkesës së paraqitur nga institucione shtetërore e persona juridikë e fizikë privatë kundrejt pagesës sipas tarifave të miratuara. Kontrollon zbatimin e ligjit “Për Arkivat” dhe jep ndihmë metodike;
Organizon kualifikimin e arkivistëve në FA dhe drejton punën metodiko-shkencore për klasifikimin, përpunimin dhe sistemimin e dokumenteve arkivore në sistemin e mbrojtjes;
Mban lidhje, udhëzon dhe vë detyra për mbarëvajtjen e punës në veprimtarinë e sekretari-arkivave të sitemit të Mbrojtjes;
Përgatit dhe dërgon për miratim aktet nënligjore, urdhrat dhe udhëzimet që lidhen me veprimtarinë arkivore të sistemit;
Bashkëpunon për shkëmbim dokumentesh me arkiva brenda e jashtë vendit për pasurimin e fondit arkivor ushtarak.
Mimoza Lame, një çerek shekulli punë në arkiv
Pjesa më e madhe e stafit të AQFA-së përbëhet nga gra dhe vajza të motivuara dhe të përkushtuara për detyrat që kryejnë në këtë institucion. Fatbardha Jahaj, Zamira Drazhi, Blerta Cenaliu, Refie Rama, Albana Karamani, Xhelabie Kortoçi, Arta Anastasi, Merjeme Dragoni, Dallëndyshe Xhakolli, Vjollca Shurdhi, Alketa Gjonligaj, Valbona Zyberi, Yllka Rodi, janë disa prej tyre. Secila mund të tregojë gjithçka që ato kanë bërë në të mirë të forcimit të punës në arkiv, duke qënë për vite me radhë pjesë dinjitoze e këtij institucioni të rëndësishëm, jo vetëm ushtarak por edhe kombëtar për vlerat historike që mbart. Secila prej këtyre grave thotë se ndihen mirë në profesionin që kanë dhe mundohen çdo ditë të bëjnë më të mirën e mundshme. Por, padyshim, veterania e Arkivit të Ushtrisë është Mimoza Lame, shefe e sektorit të Dokumentave Administrative. Të gjithë e mbajnë mend studenten tepër simpatike nga Përmeti që mbaroi në vitin 1985, Fakultetin Histori-Filologji në Universitetin e Tiranës. Edhe tani, në moshën gati pesëdhjetë vjeçare Mimoza është ende e bukur si dikur. Por bukuria e saj nuk është vetëm fizike sesa shpirtërore që ka të bëjë me punën dhe profesionin e saj. Ishte 24 dhjetori i 1986 kur ajo ngjiti për herë të parë në jetën e saj shkallët e Arkivit të Ushtrisë. Nga ajo kohë kanë kaluar një çerek shekulli... Për Mozën, arkivi është bërë pjesë e pandarë e jetës së saj. “E mbaj mend mirë atë ditë, thotë Mimoza. Prisja të lindja djalin, Andin, pas vajzës Elmijola. Tani vajza ime është 27 vjeçe me profesion mjeke. Ndërsa im bir sapo ka mbushur 23 vjeç dhe është në përfundim të Universitetit për Histori, por është në të njëjtin kohë edhe futbollist me ekipin e “Dajtit”. Mimoza qesh kur i themi se në familjen e saj meshkujt janë futbollistë. Të gjithë e kujtojnë me respekt mesfushorin e talentuar të ekipit të “Partizanit” dhe të ekipit tonë kombëtar Ilir Lame. Mimoza është bashkëshortja e tij. Në të vërtetë Iliri nuk ka qenë vetëm një futbolist i shkëlqyer, por edhe një ushtarak i mirë. Ka qenë pedagog i edukimit fizik për vite e vite me radhë në ish- Shkollën e Bashkuar të Oficerëve dhe së fundi në Akademinë e Mbrojtjes. Mimoza Lame thotë se: “Jam e dashuruar me arkivin dhe me punën që kryej këtu”. Sigurisht, është një dashuri njëzet e pesë vjeçare, e cila la mbresa të pashlyeshme për shefen e sektorit të Dokumentave Administrative. “Vite më parë, shton ajo, më kanë bërë oferta për të punuar si mësuese në shkolla prestigjioze, por të them të drejtën, nuk e “tradhtoja” dot arkivin. Këtu është jeta ime, një jetë e tërë: ditë të ngarkuara me intensitet, netë pa gjumë, vështirësi, por edhe suksese, gëzime dhe gjithçka tjetër që të fal puna dhe profesioni i respektuar i arkivistes. Në këto vite, ashtu si jam rritur dhe prefeksionuar unë dhe shoqet e mia, është rritur, forcuar dhe modernizuar edhe arkivi, duke arritur standarde bashkëkohore në punën dhe mënyrën sesi arrihet të bëhet përpunimi i dokomentave që hyjnë në arkiv. A ka diçka për të përmirësuar? Sigurisht. E mira dhe bashkëkohorja kanë vend për t’u përsosur në çdo kohë. Për këtë përpiqemi të gjithë” . |
