Nga Kanan Himaj
Të bësh detyrën!
Brenda kësaj thirrje
ngërthehen një sërë faktorësh, ku dallojnë dy më kryesorët: motivimi shpirtëror dhe kultura intelektuale. Nëse faktori i parë lidhet drejtpër-drejt me mënyrën si përkushtohesh, tjetri, po kaq i rëndësishëm, ka të bëjë me vizionin për atë që do të kryesh. Ka progres në rritje në zhvillimet në FA, se në fund të fundit protagonistët e tyre, korpusi i ushtarakëve dhe personelit tjetër që shërben në strukturat e tyre, vazhdon të mbetet i përkushtuar në zbatimin e detyrave dhe misionit të ushtrisë. Sakaq, një fakt mjaft domethënës është niveli në rritje i kulturës intelektuale të njerëzve me uniformë ushtarake. Sot në FA shërbejnë me qindra ushtarakë me arsimin përkatës të akademive shqiptare, ndërkohë që mjaft janë kualifikuar në vende të ndryshme të Europës dhe SHBA. Pra, përfundimi është i qartë: vizioni dhe kultura intelektuale po bashkëjetojnë në harmoni në nivelin e motivimit dhe përkushtimit në zbatim të detyrave. Gjithsesi, përtej këtij vlerësimi të përgji-thshëm, ka vend për të marrë më tepër përgjegjësi, në mënyrë që hapat e progresit të jenë më të shpejta. Ca më tepër kur në përditshmërinë e zakonshme ka dhe raste që nuk ecin me ritmet e pjesës më të përparuar të FA-së. Le të shprehemi me një rast konkret: Një kolegu im më tregonte këto ditë se, gjatë debatit në një shtab duke evidentuar disa nga mangësitë e sektorit, ishte gjendur krejt pa pritur në breshërinë e sulmit të eprorit të tij. “Ne të morëm këtu, por ne edhe të heqim këtej”. Sjellja brutale e këtij drejtuesi, sikur ta kishte shtabin pronë private me të drejt kishte zemëruar jo vetëm kolegun tim që ngriti dobësitë e sektorit, por edhe kolegë të tjerë.
Sado të shkëputura, sjellje të tilla ndeshen rëndom në komunikimin epror-vartës. Zhan Pol Sartri ka thënë: “Intelektual nuk mund të quhet një person që është specialist shumë i shquar në një fushë të caktuar të dijes. Që të bëhet intelektual një specialist i shquar, ai duhet të ketë shpirtin kundër konformist, për të luftuar energjikisht për përsosjen e realitetit. Jo një kundërkonformizëm kryeneç, kapriçoz, tekanjoz, por një kunder konformizëm që buron nga modelet ideale të zgjidhjes së problemeve”. Është koha të tregojmë pontecialet intele-ktuale ushtarake të qindra e mijra ushtarakëve që kanë kontribuar e kontribojnë realisht këtu dhe në operacionet e vendosjes së paqes, luftës kundër terro-rizmit, ndihmës humanitare etj. Ata tashmë e kanë kaluar provën përpara shoqërisë shqiptare, pasi kanë treguar zgjuarsinë dhe mprehtësinë që bashkojnë intelektin me vullnetin. Mendoj se, setenca e mësipërme është performanca më e mirë e ushtarakut në vendin tonë. Mund ta percjellim më mirë në gjuhën tonë se, të qenit intelektual i mirë ushtarak kërkon te jesh specialist i shquar për të zgjidhur detyra në problematikën e Mbrojtjes dhe të Sigurisë. Niveli i lartë i profesionistit të bën më energjik, gjeneron ide te reja dhe ka më shumë ndjeshmëri ndaj progresit. Po të vërejmë me kudes dukurinë që ndodh sot, gjatë procesit të transformimit të FA është lufta që bëhet kundër konformistit për të zbatuar në praktikë modelet më të mira në zgjidhjen e problemeve. Këtë e vërtetojnë shembujt e mjaft ushtarakëve dhe drejtuesve, të cilët qëndrojnë në nivelin e detyrës. Por në kujtesën tonë ende mbetën çështje të cilat japin shëmbëlltimin e rasteve të drejtuesve apo ushtarakëve, të cilët nuk kanë asgjë të përbashkët me intelektualin e vërtetë, por, me figurën e tij të rëndomtë në punë dhe shoqëri. Më të dallueshëm janë ata që në çdo kohë me zë apo pa zë thonë se “unë i di të gjitha”. Jo rrallëherë në ushtri, njësi e reparte përdoren terma që tipizojnë dhe ekzagjerojnë tiparet e drejtuesve, të cilët për shumë arsye u bëjnë qejfin duke i sigmatizuar si intelektualë të vërtetë. Pra, duhet të pranojmë që njerëz të tillë nuk kanë asgjë të përbashkët me ata që dallojnë dhe nuk kanë nevojë për mburrje. Sot më shumë se kurrë kemi nevojë për intelektin dhe zgjuarsinë e drejtuesit në të gjitha nivelet e komandimit. Por duke u nisur nga pozicioni funksional i intelektualit në fushën e Mbrojtjes, parasëgjithash nevojitet aftësia për të zgjidhur detyra e reja, për të gjeneruar ide të reja, për të përvetësuar në mënyrë të pavarur dije të plota për misionin dhe detyrat.
Zhvillimi i korpusit të oficerëve dhe tërë personelit në FA vjen, si rezultat i përmirësimit të sistemit të arsimimit dhe kjo bën të mundur rritjen e intelektit. Pra, arsimimi tek ne vazhdon t’i pajisë ata me cilësitë e të menduarit dhe të vepruarit në mënyrë të shpejtë dhe të zgjuar, jo vetëm në kuadër të Mbrojtjes por duke e shtrirë atë në mjaft fusha të tjera të shoqërisë. Ne kemi parë që aftësitë e tyre rriten dhe zhvillohen në situata kritike që kërkojnë mobilizimin e resurseve për zgjidhjen e problemeve të ndërlikuara dhe të rëndësishme në njësi e reparte.
Intelekti i ushtarakut para së gjithash është i lidhur me krijimtarinë e tij në fushën e Mbrojtjes. Ne besojmë se, në FA intelekti dhe zgjuarsia e personelit lidhet me studimin individual të vazhueshëm brenda kuadrit arsimor por edhe jashtë tij. Prurjet e mëdha dhe intensive të informacionit që vjen sot në mënyra të ndryshme nëpërmjet mjeteve të informacionit të shkruar dhe elektronik, është një mundësi shumë e madhe për të qenë koherent. Sidoqoftë, ai ka nevojë për një lloj seleksionimi, për t’u përqasur sidomos ai lloj informacioni që ka lidhje me fushën, sektorin dhe detyrën që kryen. Është një mundësi më tëpër për mjaft oficerë, nënoficerë që dinë të shfrytëzojnë këtë informacion dhe një pjesë e tyre janë bërë drejtues e përcaktues. Tani të gjitha resurset e profesionalizmit të FA duhet të shërbejnë për të siguruar një drejtim efikas dhe punë intesive drejt progresit dhe zhvillimit të FA. Tashmë është kuptuar qartësisht që masa e matjes së intelektit të ushtarakut apo drejtuesit është shfaqja e veprimtarisë së tij në punë dhe në fund rezultati konkret.
Për ushtarakun, “nota” e vlerësimit të kulturës intelektuale është e lidhur pazgjidhmërisht me potencialin që posedon, me mënyrën e kombinimit të aftësive profesionale me shpirtin praktik të kultivuar në fushën e stërvitjes, operacioneve apo aktiviteteve të tjera brenda dhe jashtë shtetit.
Duhet thënë se, kualifikimet e personelit ushtarak kanë zënë një vend të veçantë dhe janë ngjarje të rëndësishme në FA. Sot janë të dukshme faktet dhe rezultatet në orientimin e saktë të drejtuesve në situata të ndryshme, të cilët e bëjnë atë të jetë në interesin e përbashkët. Teoria e shkollës të hapë dyert dhe të jep metodën e të mësuarit, ndërsa praktika të bën që të vësh në jetë atë që ke mësuar, të jep qëndrueshmëri në zgjidhjen e bërjen e detyrës, etj. Kjo metodë ka treguar në praktikë aftësi, elasticitet dhe përshtatjen e mendimit në kushte dhe situata të ndryshme.
Në kushtet e sotme kërkohen më shumë shprehi e shkathtësi intelektuale dhe aftësi metodologjike për t’u orientuar me dinamikën dhe zhvillimet e reja brenda dhe jashtë vendit. Këto kërkesa përbëjnë bazën e kulturës intelektuale të ushtarakëve dhe në njëfarë mënyre bazën e vizionit për detyrat dhe misionin. Fakt është që, rritja e intersesit për të marrë më shumë dije ka bërë që të përmirësohen programet e arsimimit, ç’ka përbën një ogur të mirë për rritjen potenciale të mendimit të ri në FA. Padyshim, pas një periudhe jo të largët, kjo ndërmarrje do të sjellë progresin e pritshëm dhe shkallën e pjekurisë së niveleve të ndryshme të komandimit dhe në veçanti atë të lidershipit. Ky lloj progresi tanimë ka filluar të duket te lidershipi. Megjithatë, ka ardhur koha që në FA problemi i rritjes intelektuale të rishikohet me tendencën e përmirësimit të praktikës drejt vendosejes në qendër të reformës të të gjitha niveleve, por në mënyrë të veçantë në shkollat ushtarake.
Arsimimi ushtarak ka si komponet kryesor marrjen e dijeve shkencore. Një përgatitje e tillë realizohet nëpërmjet gërshetimint të disiplinave shkencore, shoqërore dhe ushtarake, të cilat të konceptuara me një strukturë të dhënë në çdo kurrikulë garantojnë shprehi e shkathtësi teorike të tilla që çojnë në formimin e tyre me bazat moderne dhe bashkëkohore. Por a janë të mjaftueshme këto dije për të përballuar prurjet e mëdha të informacionit shkencor dhe detyrat në rritje? Cila rrugë do t’i siguronte mundësinë e një zhvillimi të shkencës ushtarake? Duke përmisuar metodologjinë e dhënies së teorisë dhe praktikës intelektuale tek ushtarakët synohet të realizohet qëllimi i formimit të qëndrushëm për një renditje logjike e koherente. Njohja e këtyre çështjeve ndihmojnë drejtuesit që ata të përfshihen në këtë aspekt, t’u jepet mundësia të përpunojnë, të aplikojnë dhe të ruajnë metodat e shtrimit dhe zgjidhjes së detyrave, të cilat janë të dobishme, njëherazi edhe për veprimtarinë intelektuale.
Problemet e reja nuk mund të zgjidhen me ato mënyra të menduari të trashëguara nga e kaluara. Sot struktura kërkon të përgatisë jo thjesht njerëz me kualifikim profesional. Qëllimi është rritja e cilësive intelektuale dhe profesionale sipas postit që zë në strukturë. E rëndësishme për tërë korpusin e oficerëve dhe kategorive të personelit në FA është rritja e aftësive krijuese për të zgjidhur detyrat, aftësia për të gjeneruar ide të reja, ndjeshmëria ndaj progresives, iniciativa dhe sjellja e tyre për vetëformim të vazhdueshëm, etj. Në përgjithësi janë vendosur raporte të drejta midis kulturës shkencore dhe teorike me atë profesionale në fushën ushtarke, e cila tregon thelbin e përgatitjes së personelit. Megjithë karakterin e ndërlikuar dhe kompleks të përgatitjes së personelit të ri oficer, nënoficer dhe ushtar profesionist përgatitja dhe trajnimi i tyre ka nisur një rrugë të re dhe krejt të përshtatur me kërkesat e kohes. Informacioni që duhet të marrë personeli i të gjitha kategorive në FA, të sigurojë koherencën e disiplinave përkatëse në nivele të ndryshme, të cilat do të përbënin bazën e formimit të personelit të ardhshëm. Realizimi praktik i kësaj ideje kërkon integrimin e dijeve brenda sistemit të arsimimit ushtarak të vende të NATO-s. Procesi i formimit, marrja e njohurive të reja, aftësia për analiza të situatave, shtrim e zgjidhje misionesh dhe detyrash të ndryshme, bëjnë të mundur formimin e plotë me kulturë të përcaktuar intelektuale. Pjesa më e rëndësishme dhe më e vështirë në fushën e Mbrojtjes për drejtuesit mbetet aplikimi praktik i metodave ekzistuese apo i metodave që krijohen. Në kushtet e sotme nuk mund të rriten aftësitë intelektuale nëse nuk merr dije nga rrethanat dhe proceset e reja që zhvillohen jo vetëm brenda vendit por edhe jashtë saj. Nuk mund të jemi koherent dhe integrues nëse nuk përshtasim çështjet tona në sistemet integruese të NATO-s. Puna me standarde, padyshim mbetet ABC-ja e tërë procesit. Për të mbrritur deri aty kërkohet studim i pandërprerë, përgjithësim e analizë dhe në fund aplikim në kushet konkrete. Pikërisht në këtë proces përzgjidhen e seleksionohen jo vetëm më të përkushtuarit e të devotshmit, por edhe më të kulturuarit, ata me vizion e me prirje progresive.
|
